مهمان عزیز، خوش‌آمدید.
شما می‌توانید از طریق فرم ثبت‌نام در انجمن عضو شوید.

نام‌کاربری/رایانامه:
  

رمز عبور
  





جستجو در انجمن‌ها

(جستجو‌ی پیشرفته)

آمار انجمن
» کاربران: 203
» آخرین کاربر: seosho1
» موضوعات انجمن: 180
» ارسالهای انجمن: 262

آمار کامل

کاربران حاضر
ما 9 کاربر حاضر در انجمن دارید
» 0 کاربر عضو | 9 مهمان

آخرین موضوعات
مقدمه ای بر پست و توزیع
انجمن: قدرت
آخرین‌ارسال: seosho1
20ام January 2018، 18:13
» پاسخ‌ها: 1
» بازدید: 380
سفر به کرواسی و صربستان
انجمن: مکان های تاریخی و گردشگری جهان
آخرین‌ارسال: Davood_T
14ام January 2018، 2:53
» پاسخ‌ها: 1
» بازدید: 124
صنایع دستی کرمانشاه
انجمن: معرفی شهرهای ایران
آخرین‌ارسال: wikiooz
25ام October 2017، 15:02
» پاسخ‌ها: 1
» بازدید: 602
بارش برف پائیزی در قم-۱۶آ...
انجمن: تصاویر بارش شهرهای شمالی ایران
آخرین‌ارسال: wikiooz
25ام October 2017، 14:27
» پاسخ‌ها: 2
» بازدید: 1,782
چند نکته عالی برای تبدیل ...
انجمن: مطالب مهم هواشناسی
آخرین‌ارسال: Iranian_Tara
25ام September 2017، 9:57
» پاسخ‌ها: 0
» بازدید: 446
تاریخ فرهنگی جناح” به نگا...
انجمن: معرفی منطقه جناح
آخرین‌ارسال: javid
13ام September 2017، 15:15
» پاسخ‌ها: 1
» بازدید: 650
سوغات کرمان
انجمن: معرفی شهرهای ایران
آخرین‌ارسال: sahand47
7ام September 2017، 14:55
» پاسخ‌ها: 2
» بازدید: 704
اصول موفقیت در تولید و با...
انجمن: اخبار و مطالب فناوری
آخرین‌ارسال: mosenth
10ام August 2017، 10:14
» پاسخ‌ها: 1
» بازدید: 1,683
صنایع دستی زنجان
انجمن: معرفی شهرهای ایران
آخرین‌ارسال: yaldama15
18ام July 2017، 14:26
» پاسخ‌ها: 1
» بازدید: 613
صنایع دستی تبریز
انجمن: معرفی شهرهای ایران
آخرین‌ارسال: yaldama15
18ام July 2017، 14:17
» پاسخ‌ها: 1
» بازدید: 582

 
  سفر به کرواسی و صربستان
ارسال‌شده توسط: cbg5gfbf - 27ام December 2017، 15:43 - انجمن: مکان های تاریخی و گردشگری جهان - پاسخ‌ها (1)

سفر کردن برای افراد ارزش ها و معنایی متفاوت دارد، انسان ها با توجه به روحیات و نیازهای خود هر یک به نوعی به این فضای بوجود آمده پاسخ می دهند. برای مثال بسیاری از افراد با سفر کردن به طبیعت در پی رفع خستگی های روحی و روانی خود هستند از این رو آن ها فضاهایی را انتخاب می کنند که از هر نظر نشاط بخش باشد. قاره سبز، اروپا همواره بدلیل برخورداری از زیبایی های بی بدیل و جاذبه های گردشگری خاص همواره مورد توجه ویژه توریست ها قرار داشته است.
یکی از کشورهای اروپایی که قصد داریم آن را برای شما دوستان و همراهان همیشگی معرفی کنیم کشور کرواسی می باشد. کرواسی کشوری در جنوب مرکزی اروپاست با جمعیتی حدود ۴ میلیون نفر است. پایتخت پویای این کشور، زاگرب جایگاه بهترین موزه‌ها، گالری‌ها، رستوران ها و مراکز خرید کشور است. باید گفت برای بسیاری از گردشگران این شهر بسیار رویایای است.

کرواسی
پارک ملی کارکا
آبشارهای زنجیره وار مشهورترین جاذبه طبیعی در کارکا هستند که جلو های رویایی را به محیط اطراف خود داده اند. شاید هیجان انگیزترین بخش در مورد این مکان این باشد که بر خلاف بیشتر پارک ها که شنا ممنوع است. در این پارک بازدید کنندگان را تشویق به شنا و شیرجه در رودخانه می کند، شاید به جرات می توان گفت شما با رفتن به این پارک شور و نشاط باورنکردنی را تجربه می کنید. از طرفی این پارک دلیل جانوران و گیاهان متنوع و گوناگون خود دارای حسن شهرت بسیار خوبی است.
[عکس: croatia-krka-national-park.jpg]
قصر دیوکلتیان
در ابتدا باید گفت براساس آنچه در تاریخ آمده است این کاخ توسط امپراتور رومی دیوکلسیان ساخته شده است، طرحی متمایز این کاخ به شکل مربعی می باشد. کاخ دارای چهار دروازه که سه‌تای آن به خشکی و یکی به طور مستقیم به آب وارد می شد. در داخل این کاخ پریستایل با شکوه که کلیسای سنت دومنیوس در آن قرار دارد را مشاهده خواهید کرد. این شهر در میان جاذبه های کرواسی که ثبت یونسکو شده اند قرار دارد. همچنین با بازدید از این موزه می توانید اطلاعات مفید بی‌شماری کسب کنید.
[عکس: croatia-palace-Diocletian.jpg]
کلیساهای رومی زادار
از بهترین جاذبه های این شهر کلیساهای آن است که بین قرن های  و ۱۳ ساخته شده اند و جلوه ای بی نظیر و باشکوهی دارد. آثار باستانی، مجسمه ها و نقاشی های فوق العاده ای در این کلیساها قرار دارد. از معروف ترین این کلیساها می توان کلیسای سنت دوناتوس، کلیسای سنت مری و کلیسای جامع آناستازیا را نام برد. از دیگر جاذبه های که می توان نام برد بنای مدرن سی اورگان می باشند که بازدید از آن در تور کرواسی نوروز 97 اکیدا توصیه می شود.
[عکس: croatia-zadar-roman-church.jpg]
جزیره کورچولا
این جزیره کورچولا ششمین جزیره بزرگ کشور کرواسی است که بواسطه یک تنگه باریک از سرزمین اصلی جدا شده است. این جزیره از محبوب ترین مقاصد گردشگری در کرواسی محسوب می گردد و سالانه گردشگران بسیاری برای تفریح و استراحت به این جزیره می آیند. شهر اصلی این جزیره نیز کورچولا نامیده می شود و به سبب جذابیت هایی که در خود جای داده به دوبرونیک کوچک معروف شده است. اگر در تعطیلات نوروز 97 به کرواسی سفر کردید حتما از این جزیره دیدن کنید.

صربستان
در بخش دوم شما را با جاذبه های دیدنی یکی دیگر از کشورهای زیبای اروپایی آشنا کنیم. صربستان در جنوب شرقی اروپا قرار دارد و دارای جاذبه های دیدنی و بسیار رویایی است. صربستان در حدود 15 قله دارد که هر کدام در حدود 2000 متر ارتفاع می باشند. از طرفی هزینه سفر به این کشور نسبت به دیگر کشورهای اروپایی بسیار پایین است.
معماری شهر گلوباتس
این شهر دارای معماری افسانه ای و تاریخی است در این شهر قلعه های افسانه ای وجود دارد که دارای معماری بسیار زیبا و بی نظیری است. قلعه گلوباتس که در ورودی تنگه دیر آپ  بنا شده است مشرف ‌به رودخانه دانوب است و از هر طرف آن دیده می‌شود و جلوه ای بی نظیر را برای گردشگران و مسافرانی که برای بازدید از این قلعه آمده اند قرار می دهد.
[عکس: serbia-Golubac.jpg]
کوهستان ميروتش
اگر به دنبال هیجان می گردید، در تور صربستان به کوهستان ميروتش بروید این کوهستان با امتداد ۳۰۰ کیلومترمربع در دل پر پیچ و خم های رودخانه دانوب منظره بسیار رویایی را بوجود آورده است، این تنگه در سال ۱۹۷۴ تبدیل به پارک ملی شد. به همین خاطر کوهنوردان برای عبور از تنگه و صعود به قله استرباتس نیاز به مجوز دارند.
[عکس: serbia-mountain.jpg]
صومعه استادنیکا
صومعه استادنیکا با داشتن عجایب بسیار و محیطی سرسبز در صربستان مرکزی واقع شده است. این صومعه دارای دو کلیسا با سنگ مرمر سفید به نام‌های کلیسای شاه و کلیسای ویرجین است که از نظر معماری در نوع خود بی نظیر می باشد. این صومعه متعلق به قرن ۱۲ است و همه آن را با نقاشی‌ها و چیدمان خاصش می‌شناسند.
[عکس: serbia-Stadenica.jpg]
بلگراد
این شهر تاریخ پرفراز و نشیبی را طی کرده است و یکی از شهرهایی بوده که در جنگ جهانی آسیب بسیار زیادی را متحمل شده است. این شهر بزرگترین  و پایتخت صربستان است. شاید برای شما جالب باشد که بداتید این شهر تابه‌حال ۱۱۵ جنگ را به چشم خود دیده است و ۴۴ بار در آتش سوخته است. امروزه بلگراد تبدیل به یک شهر امن و پیشرفته شده است و سالانه میزبان فستیوال ها و رویداد های بسیار معتبر در دنیا است. از بهترین جاذبه های دیدنی این شهر باید به موزه‌ی ملی این شهر اشاره کرد که  با بیش از ۴۰۰۰۰۰ شی تاریخی در نوع خود بی نظیر است. اگر در نوروز 97 به صربستان سفر می کنید حتما از این شهر دیدن کنید این شهر بی نظیر و می تواند شما را مسخ زیبایی، تاریخ و فرهنگ خود کند.
مطمئن باشید که سفر به صربستان، کشور خاص اروپا؛ کرواسی، سرزمین زیبایی‌ها می تواند ملقب به یکی از ماندگارترین سفرهای شما گردد

چاپ این بخش

  چند نکته عالی برای تبدیل شدن به یک هواشناس
ارسال‌شده توسط: Iranian_Tara - 25ام September 2017، 9:57 - انجمن: مطالب مهم هواشناسی - بدون‌پاسخ

[عکس: aid1330238-v4-728px-Become-a-Meteorologi...5.jpg.webp]
فاکتورهای اتمسفری که بر محیط تاثیر می گذارند، مانند تغییرات در ویژگی های فیزیکی زمین است. به عنوان یک هواشناس، همچنین دانشمند اتمسفر ، شما مسئول پیش بینی آب و هوا و شناسایی تغییرات در الگوهای آب و هوا و آب و هوا می باشید. این به این معنی است که آگاهی مردم از آب و هوا، مانند دمای فردا یا شرایط اضطراری آب و هوایی، مانند زمانی که طوفان یا گردباد رخ می دهد، به شما بستگی دارند. با این حال، قبل از اینکه بتوانید پیش بینی آب و هوا را آغاز کنید، باید بدانید که چگونه می توانید یک هواشناس شوید.
دوره های مناسب را در دبیرستان بگذرانید. اگر می خواهید یک هواشناس شوید، از همان دوره دبیرستان شروع به آماده شدن کنید. دوره های ریاضی و علمی پیشرفته را دنبال کنید. بسیاری از مدارس دوره های AP را ارائه می دهند که می توانند به اعتبار کالج منتقل شوند.
این متن ترجمه انگلیسی به فارسی توسط موسسه ترجمه تخصصی ایرانیان ترجمه شده است جهت هرگونه سوال در مورد خدمات ترجمه تخصصی ترجمه انگلیسی به فارسی ترجمه فارسی به انگلیسی سایت این موسسه را دنبال کنید.
مهارت های نوشتن را در کلاس های انگلیسی تقویت کنید. یک دانشمند به معنای نوشتن مقالات پژوهشی و گزارش های آزمایشگاهی است. اگر شما تبدیل به یک هواشناس در یک ایستگاه تلویزیونی شوید، شما باید به طور واضح ارتباط برقرار کنید.
با تکنولوژی هواشناسان آشنایی پیدا کنید هواشناسان از رایانه ها برای کمک به تحقیقات و پیش بینی آب و هوا استفاده می کنند. آنها در هنگام انجام تحقیق با برنامه های کامپیوتری و مدل های کامپیوتری کار می کنند شما نیاز به درک عمیق از کامپیوتر و فن آوری برای پیگیری حرفه ای در این زمینه نیاز دارید.
در کالج، شما طبقات ریاضی و علمی مانند حسابداری، فیزیک، دینامیک، سینوپتیک و برخی دوره های برنامه نویسی کامپیوتر را خواهید آموخت و مفتخر به دریافت مدرک لیسانس در رشته علوم هواشناسی یا علوم جوی خواهید شد.
بعضی از هواشناسان علاوه بر این که این مراحل را می گذرانند بلکه هواشناسی را با سایر زمینه های علمی مانند شیمی، زمین شناسی، اقیانوس شناسی، فیزیک و یا آمار ترکیب می کند. ممکن است این کار کمک زیادی به شما بکند و بسیار مفید باشد کلاس های علم کامپیوتر را در کلاس های خود نیز در نظر بگیرید.
اگر می خواهید یک هواشناس تلوزیون باشید، کلاس های روزنامه نگاری، سخنرانی یا سایر زمینه های مرتبط با رسانه ها را پیگیری کنید.
اگر می خواهید پس از مدرک لیسانس برای کار دولتی را شروع کنید، باید دوره هایی را که تحت دستورالعمل های دقیق قرار دارند، به اتمام برسانید. شما باید حداقل 24 ساعت اعتبار علم جوی یا هواشناسی داشته باشید.
دریافت مدرک تحصیلی بسته به شغل مورد نظر شما ممکن است دوره های مختلفی را بگذرانید و یا حتی نیاز به گرفتن درجه استادی یا Ph.D باشد. اکثر متخصصان هواشناسی در رشته های مرتبط و بین رشته ای تحصیل می کنند. بعضی حتی دو کارشناسی ارشد در علوم مختلف دریافت می کنند. برخی از فارغ التحصیل به جای هواشناسی، کارشناسی را در رشته ای مانند ریاضی یا علوم رایانه دنبال می کنند.
بسیاری از موقعیت های سطح بالاتر نیاز به حداقل مدرک دکتری نیاز دارد. اگر میخواهید به یک Ph.D. نیاز دارید.
حدود 100 برنامه کارشناسی و فارغ التحصیل برای هواشناسی وجود دارد.
یک کارآموزیخوب را پشت سر بگیرید یک راه خوب برای تجربه در هر زمانی در طول تحصیلتان - چه در دبیرستان، چه در لیسانبگذرانید. برای کارآموزی به دنبال هواشناسان محلی بروید. این کار به شما دست آوردهای ارزشمندی برای کسب تجربه می دهد که می توانید در برنامه ها و CV هایتان قرار دهید.
این متن ترجمه انگلیسی به فارسی می باشد که توسط موسسه ترجمه تخصصی ایرانیان ترجمه شده است جهت هرگونه سوال در مورد خدمات ترجمه تخصصی ترجمه انگلیسی به فارسی ترجمه فارسی به انگلیسی، سایت این موسسه را دنبال کنید.

چاپ این بخش

  ستاره‌شناسی و مکانیک اجرام آسمانی
ارسال‌شده توسط: aliwebnia - 23ام May 2017، 13:59 - انجمن: نجوم و ستاره شناسی - پاسخ‌ها (1)

یکی از قدیمی‌ترین زمینه‌های تحقیقاتی در علم اخترشناسی و همه علوم عالم، اندازه‌گیری موقعیت و مکان اجرام سماوی در آسمان است. همواره در طول تاریخ، درک مناسب از موقعیت خورشید، ماه، ستارگان و سیارات در تعیین موقعیت افراد بر روی زمین (ملوانان و کشتی‌ها) نقش داشته‌است.
اندازه‌گیری دقیق موقعیت مکانی سیارات به درک ما از نظریه انحراف وسعت داده و اکنون می‌توانیم در مورد گذشته و آینده سیارات با دقت زیاد اظهارنظر کنیم. علمی که به این مباحث می‌پردازد را علم مکانیک اجرام آسمانی گویند. امروزه با ردیابی اجرام آسمانی در نزدیکی زمین می‌توانیم احتمال برخورد این اجرام با یکدیگر یا جو زمین را بررسی کنیم.
اندازه‌گیری میزان سرعت زاویه‌ای ستاره‌های نزدیک به کره زمین یکی از اساسی‌ترین کارها در تعیین نردبان فاصله کیهانی است که برای اندازه‌گیری مقیاس جهان طراحی شده‌است. اندازه‌گیری سرعت زاویه‌ای ستاره‌های مجاور عامل مهمی در آگاهی از ویژگی‌های ستاره‌های دور محسوب می‌شود چرا که این ویژگی‌ها قابل مقایسه هستند. محاسبه سرعت شعاعی و حرکت واقعی سینماتیک حرکت این مجموعه اجرام در کهکشان راه شیری را آشکار می‌سازد. همچنین از یافته‌های اخترشناسی در اندازه‌گیری توزیع ماده تیره در کهکشان استفاده می‌شود.
در دهه ۱۹۹۰ (میلادی) روش اخترشناسی که در محاسبه تکانه‌های ستارگان به کار می‌رفت باعث کشف سیاره‌هایی از خارج از منظومه شمسی شد که به دور خورشید گردش می‌کنند.


منبع مطلب فوق ویکی پدیا می باشد

چاپ این بخش

  روش‌های مختلف اندازه‌گیری فاصله‌های کیهانی
ارسال‌شده توسط: aliwebnia - 23ام May 2017، 13:57 - انجمن: نجوم و ستاره شناسی - پاسخ‌ها (1)

درحدود صدوپنجاه سال پیش از میلاد، ابرخس (۱۹۰ تا ۱۲۰ پیش از میلاد)، فاصلهٔ زمین تا ماه را برحسب قطر زمین به‌دست‌آورد. او روشی را به‌کار برد که یک قرن پیش از او، جسورترین اخترشناس یونانی، آریستارخوس، پیشنهاد داده‌بود. آریستارخوس متوجه شده‌بود که انحنای سایهٔ زمین، وقتی که از ماه می‌گذرد، باید ابعاد نسبیِ زمین تا ماه را نشان دهد. با پذیرش این نظر و به کمک روش‌های هندسی می‌توان فاصلهٔ زمین تا ماه را برحسب قطر زمین محاسبه کرد.
برای تعیین فاصلهٔ خورشید نیز، آریستارخوس، یک روش هندسی را به‌کار برد که ازنظر تئوری درست بود، اما نیاز به اندازه‌گیری زاویه‌هایی چندان کوچک داشت که جز با استفاده از وسایل امروزی ممکن نبود. هرچند که ارقام او درست نبود، اما او نتیجه گرفت که خورشید دست‌کم باید هفت برابر بزرگ‌تر از زمین باشد، و بنابراین اندیشهٔ گردش خورشید به دور زمین را، که در آن زمان باورِ رایج بود، غیرمنطقی دانست.
ستاره‌شناسان بعدی، حرکات اجرام آسمانی را برمبنای این نظریه مطالعه کردند که زمین ساکن است و در مرکز عالم قرار دارد. نفوذ و سلطه این نظریه تا سال ۱۵۴۳، یعنی تا زمانی که کپرنیک کتاب خود را منتشر کرد و با پذیرش عقیده آریستارخوس، زمین را برای همیشه از مرکز جهان بودن بیرون راند، حاکم بود.
یکی دیگر از روش‌هایی که با آن می‌توان فاصله‌های کیهانی را محاسبه کرد، استفاده از روش اختلاف منظر است.
روش دیگر استفاده از مثلثات است. بطلمیوس با استفاده از مثلثات توانست فاصله راه را از روی اختلاف منظر آن تعیین کند و نتیجه‌اش با رقم پیشین، که ابرخس بدست آورده بود، تطبیق می‌کرد.
البته امروزه روش‌های مختلف دیگری که خیلی دقیق‌تر از روش‌های فوق است، فاصله خورشید از زمین را به‌طور متوسط تقریباً برابر ۵‚۱۴۹ میلیون کیلومتر به دست می‌دهد. این فاصله میانگین را واحد نجومی (با علامت اختصاری A.U) می‌نامند و فاصله‌های دیگر منظومه خورشیدی را با این واحد می‌سنجند.

چاپ این بخش

  اصول موفقیت در تولید و بازاریابی محتوا
ارسال‌شده توسط: fns4565 - 23ام April 2017، 13:57 - انجمن: اخبار و مطالب فناوری - پاسخ‌ها (1)

اصول موفقیت در تولید و بازاریابی محتوا


بازاریابی محتوا همان طور که می تواند شما را به اوج موفقیت برساند، در صورت نداشتن برنامه و استراتژی خاص، می تواند صدمات جبران ناپذیری به شما وارد کند. پس برای کسب موفقیت، این اصول که بسیار ساده می باشند را رعایت کنید.
هدف و استراتژی خود را از تولید یک محتوای خاص مشخص کنید. محتوای تولیدی شما باید هدف و خواسته شما را تامین کند. تولید و انتشار یک محتوای بدون هدف می تواند کسب و کار شما را به سیاه چاله خاطرات مخاطبان بفرستد و عملا کسب و کارتان را نابود کند.
در تولید محتوا دقت کنید. بعد از مشخص کردن هدف، خود را به جای مخاطب بگذارید تا متوجه شوید که مخاطب چه درخواستی از شما دارد.  همچنین از جذابیت و خلاقیت در تولید محتوا غافل نشوید. فقط از متن برای تولید محتوا استفاده نکنید و از تصویر، صوت و ویدئو نیز بهره ببرید. به عنوان مثال می توانید از تصاویر اینفوگرافیک برای توضیح یک فرآیند استفاده کنید، چراکه ممکن است مخاطب زمان و یا حوصله خواندن یک مطلب را نداشته باشد. علاوه بر آن بسیار مهم است که با مخاطب خود صادق باشید. در محتوای خود از اغراق در مورد خدمات و محصولات خود خودداری کنید و هرگز درباره آنها بزرگنمایی نکنید. این کار باعث می شود مخاطب به شما اعتماد کند و عملا مشتری دائم شما شود. نکته آخر اینکه از پیچیدگی نیز خودداری کنید و خیلی ساده پیام خود را به مخاطب انتقال دهید. پیشنهاد من به شما این است که از نویسنده متخصص و مجرب برای تولید محتوای باکیفیت استفاده کنید.
برای انتشار و به روز رسانی محتوا برنامه داشته باشید. به صورت منظم برای انتشار محتوای جدید و یا به روز رسانی آن اقدام کنید. محتوای خود را بر اساس آخرین تغییرات به وجود آمده، سوالات و ابهاماتی که مخاطبان مطرح می کنند کامل و به روز کنید تا کاربرپسند شود.
از شبکه های اجتماعی استفاده کنید. محتوای خوب و باکیفیت بدون داشتن مخاطب هیچ ارزشی نخواهد داشت. پس برای جذب مخاطب بیشتر از شبکه های اجتماعی استفاده کنید. علاوه بر آن اجازه انتشار محتوای خود را به مخاطبان بدهید. این کار باعث می شود محتوای شما مانند یک بیماری واگیردار منتشر شود.
به طراحی و زیبایی اهمیت دهید. ظاهر زیبا و کاربرپسند البته در کنار محتوای باکیفیت و جذاب می تواند به جذب مخاطب کمک کند.
اما در پایان دوستان عزیزم لطفا بازخورد محتوای خود را بررسی و تحلیل کنید. با مخاطبان خود همواره در ارتباط باشید و نظرات آنها را درباره کیفیت و مفید بودن محتوای خود جویا شوید. علاوه بر این ها آمار بازدید از محتوا را بررسی کنید تا متوجه شوید چقدر در جذب مخاطب برای محتوای خود موفق بوده اید.

چاپ این بخش

  علم ستاره شناسی
ارسال‌شده توسط: fns4565 - 17ام April 2017، 8:59 - انجمن: نجوم و ستاره شناسی - پاسخ‌ها (1)

ستاره شناسي مطالعه ستارگان، سيارات و اجرام آسماني ديگر است. ستاره شناسان تلاش مي كنند تا بفهمند كه اين اجرام آسماني كجا هستند و چگونه حركت مي كنند. آنها مطالعه مي كنند كه سيارات از چه ساخته شده اند و درباره اين که ستارگان چگونه نور ايجاد مي كنند تحقیق مي كنند. ستاره شناسان نظريه هايي مي دهند يا حدس هايي مي زنند درباره اين كه چگونه و چه موقع جهان تشكيل شده است.

[عکس: xprobe_astronomy.jpg.pagespeed.ic.3W6IvH5ISy.jpg]
ستاره شناسي يكي از قديمي ترين علوم است. ستاره شناسي در دوران باستان شروع شده. يعني زماني كه اولين انسان ها به اين موضوع توجه كردند كه اجرام آسماني به شكل دايره اي حركت مي كنند يا الگوهايي را در حرکتشان تكرار مي كنند.
ستاره شناسان باستان عقيده داشتند كه خورشيد و سيارات، به دور زمين می گردند. اما در سال 1543 يك ستاره شناس لهستاني به نام نيكلا كپرنيك گفت كه زمين و سيارات ديگر به دور خورشيد مي گردند. ستاره شناسان در گذشته تنها درباره اشيايي كه مي توانستند با چشم غير مسلح يا با تلسكوپ هاي ساده ببینند چیزهایی می دانستند.
امروزه ستاره شناسان آلات و ابزار زیادی را مورد استفاده قرار مي دهند تا جهان را مطالعه كنند. تلسكوپ هاي عظيم تصاويری از نزديك از اشياي فضايي در اختیار فضانوردان مي گذارد. اين تلسكوپ ها به ستاره شناسان كمك مي كنند تا درباره اشيايي  كه نسبتاً به زمين نزديك هستند مثل خورشيد، سيارات و ستاره هاي دنباله دار مطالعه كنند. براي آموختن درباره اشيايي كه دورتر هستند، از تلسكوپ هاي راديويي و انرژي ساطع شده از اشياي فضايي بهره می گیرند. رايانه ها نیز به ستاره شناسان كمك مي كنند تا حسي از اطلاعاتي كه از همه اين ابزار مي گيرند پيدا كنند.

چاپ این بخش

  اجرام آسمانی
ارسال‌شده توسط: fns4565 - 17ام April 2017، 8:58 - انجمن: نجوم و ستاره شناسی - بدون‌پاسخ

  • محاسبات نجومی: مطالعه مکان اشیاء در آسمان و تغییر مکان آنها، که سسیستم مختصات مورد استفاده و علم حرکت اجرام در کهکشان را تعیین می‌کند.
  • کیهان شناسی: مطالعه کیهان به عنوان یک کل و تکامل آن.
  • ستاره شناسی کهکشانی: مطالعه ساختمان و اجزاء کهکشان ما و سایر کهکشانها.
  • ستاره شناسی برون کهکشانی: مطالعه اجرام (عمدتا کهکشانها) خارج از کهکشان ما.
  • شکل گیری کهکشان و تکامل: مطالعه شکل گیری کهکشانها و تکامل آنها.
  • علوم سیاره‌ای: مطالعه سیارات منظومه شمسی.

  • ستاره شناسی ستاره‌ای: مطالعه ستارگان.
  • تکامل ستاره‌ای:
مقدمه
یکی از مهمترین پارامترهای یک جسم در جهان که برای محاسبه دیگر پارامترهای آن مورد محاسبه قرار می‌گیرد، فاصله آن از ما است. از روی فاصله اجسام می‌توان به اطلاعاتی مهم و اساسی در مورد آنها رسید. از گذشته‌های دور برای محاسبه فاصله اجرام آسمانی روشهایی ابداع شده بود. اما معمولا تمامی آنها در مورد اجرامی دورتر از سیاره‌های مریخ و مشتری جواب نمی‌دادند؛ زیرا دقت بسیار پایینی در ابزار اندازه گیری موجود بود. اما این روشها با گذر زمان پیشرفت کرد و روشهای جدیدی بوجود آمدند. در این مقاله به چهار نمونه از مهمترین روشهای اندازه گیری اشاره می‌کنیم.
اختلاف منظر ظاهری
انگشتتان را مقابل خود بگیرید، چشم چپ خود را ببندید و با چشم راست به پشت زمینه انگشت خود نگاه کنید حال این کار را با چشم چپ هم انجام دهید. در هر مورد پشت زمینه انگشت شما تغییر می‌کند، زیرا دو چشم شما از هم فاصله دارند و به دلیل اختلاف منظری که باهم دارند زمینه‌های متفاوت را به شما نشان می‌دهند. با این روش می‌توان با داشتن فاصله دو چشم
از هم فاصله انگشت را محاسبه کرد، این روش که اختلاف منظر نامیده می‌شود. برای محاسبه فاصله اجرام نزدیک بسیار خوب و ساده است (برای اندازه گیری در ارتش از این روش استفاده می‌شود.)
برای محاسبه جابجایی منظره پشت یک جرم در دو نوبت که معمولا در طرفین مدار زمین است عکس می‌گیرند و جابجایی زاویه‌ای آن را با حالت قبلی مقایسه کرده و بر حسب درجه قوسی بدست می‌آورند. حال با استفاده از معادله زیر به راحتی فاصله را بر حسب واحد نجومی بدست می‌آورند(همانطور که می‌دانید هر واحد نجومی (Au) برابر فاصله زمین تا خورشید یا ۱۵۰میلیون کیلومتر است). که طبق تعریف هر ۲۰۶۲۶۵ واحد نجومی را یک پارسک در نظر می‌گیرند و رابطه را به صورت زیر می‌نویسند. که با محاسبه P (جابجایی ظاهری بر حسب ثانیه) قوس d بدست می‌آید. (P = 1/d (pc
با این روش به دلیل ناتوانی فقط می‌توان تا ۱۰۰ پارسک را انداز
گیری کرد که با حذف اثر جو به ۱۰۰۰پارسک قابل تغییر است. بنابراین زیاد کاربردی نیست و معمولا در مورد اندازه گیری در منظومه شمسی خودمان استفاده می‌شود.
اختلاف منظر طیفی
ستارگان بر اساس دمای سطحی و شکل طیفشان ، دسته بندی طیفی می‌شوند که این دسته بندی نوع طیف ستاره را مشخص می‌کند و با دانستن نوع طیف ستاره می‌توان اطلاعاتی از جمله درخشندگی مطلق ستاره را محاسبه کرد. نموداری به نام هرتز پرونگ – راسل (H – R) وجودارد که درخشندگی مطلق ستارگان بسیاری را بر حسب رده بندی طیفی آنها به صورت تجربی و آماری مشخص می‌کند. از روی این نمودار و با طیف نگاری از این ستارگان می‌توان درخشندگی مطلق هر ستاره را مشخص کرد. با بدست آوردن درخشندگی مطلق (L) با استفاده از فرمول ساده‌ای که در مورد درخشندگی مطلق و ظاهری وجود دارد فاصله جرم محاسبه می‌شود.
در این فرمول درخشندگی ظاهری (b) نیز لازم است که بوسیله فوتومتری از روی زمین تعیین می‌شود. به این روش که طیف نگاری مبنای تعیین فاصله است اختلاف منظر طیفی می‌گویند. این روش بدلیل نداشتن دقت کافی و لازم برای ستارگان کم نور و دور دست محدودیتهایی دارد، ولی بهتر از اختلاف منظر ظاهری است. زیرا تا حدود فاصله دهها میلیون پارسک را برای ستارگان پر نور تعیین می‌کند که مزیت بزرگی نسبت به روش قبلی است، اما در مورد خوشه‌ها و کهکشانها با توجه به کم نور بودن ستارگانشان استفاده ار این روش دقت کمی دارد.
 
استفاده از متغیرهای قیفاووسی و ابر نواختران
متغیرهای قیفاووسی و ابرنواختران از شاخصهای اندازه گیری فاصله هستند، زیرا تناوب آنها مستقیما با درخشندگی آنها رابطه دارد. متغییرهای قیفاووسی مهمترین ابزار برای محاسبه فاصله کهکشانها هستند. اخیرا ستاره شناسان با استفاده از ابرنواخترهای گروه I) a) می‌توانند فاصله اجرام بسیار بسیار دور را نیز بدست بیاورند. زیرا درخشندگی این ابرنواختران به قدری زیاد می‌شود که می‌توان آنها را از فواصل دور نیز رصد کرد. برای مثال در سال ۱۹۹۲ یک تیم از اخترشناسان از تغییرهای قیفاووسی یک کهکشان به نام IC 4182 برای تعیین فاصله آن از زمین استفاده کردند.
آنها برای این منظور از تلسکوپ فضایی هابل بهره جستند. در ۲۰ نوبت جداگانه از ستارگان
آن کهکشان عکسبرداری کردند. با مقایسه عکسها با یکدیگر آنها ۲۷ متغییر را در عکسها شناسایی کردند. با رصدهای متوالی از آن متغییرها توانستند منحنی نوری آنها را رسم کنند، سپس با طیف سنجی ، طیف ستارگان متغییر را مورد بررسی قرار می‌دهند و از روی طیف آن مقدار آهن موجود در متغییر را شناسایی می‌کنند. اگر مقدار آهن زیاد باشد متغییر I) a) است و کم باشد از نوع II است.
از روی منحنی نوری ستاره میانگین قدر ظاهری آن را محاسبه می‌کنند و دوره تناوب آن را بدست می‌آورند. همان گونه که گفتیم دوره تناوب با درخشندگی متغییرها رابطه مستقیم دارد. این رابطه از روی نمودار زیر که یک نمودار تجربی است بدست می‌آید. با قرار دادن دوره تناوب متغییر مورد نظر و دانستن نوع طیف آن (I)یا (II) می‌توان درخشندگی مطلق آن را بدست آورد. از طرفی چون افزایش درخشندگی برای قدر مطلق به صورت لگاریتمی و (در پایه ۲٫۵۴) تغییر می‌کند. به ازای دانستن نسبت درخشندگی مطلق به درخشندگی خورشید می‌توان قدر مطلق ستاره را محاسبه کرد. حال با دانستن قدر مطلق و قدر ظاهری از روی نمودار منحنی نوری با استفاده از رابطه مودال فاصله ، فاصله بدست می‌آید:
m – M = distance modulus =5 log d – 5
 
استفاده از قانون هابل
روش دیگر برای محاسبه فاصله اجرام مخصوصا کهکشانها استفاده از قانون هابل است. در این روش از صورت ریاضی قانون هابل که به صورت زیر است استفاده می‌کنیم:
V = d×H
که درآن v سرعت جسم در راستای دید ما است و H ثابت هابل است. برای محاسبه فاصله کهکشانها و اجرام دور دست سرعت شعاعی (در راستای دید) جرم را بوسیله انتقال به سرخ (red shift) ستاره از روی طیف آن محاسبه می‌کنند. طبق پدیده انتقال به سرخ اگر جسمی از ناظر دور شود انتقال به سرخ و اگر به آن نزدیک شود انتقال به آبی صورت گرفته که مقدار آن از رابطه زیر بدست می‌آید، که در آن Z انتقال به سرخ است. بوسیله رابطه زیر از روی انتقال به سرخ می‌توان سرعت را بدست آورد:
v = C×Z
حال با قرار دادن سرعت در رابطه هابل فاصله بدست می‌آید:
d = C×Z/H
البته روش فوق دقت زیادی ندارد. دلیل آن مشخص نبودن مقدار دقیق ثابت هابل است. زیرا این ثابت با سن جهان رابطه دارد و با توجه به نظریات مختلف مقدار آن تغییر می‌کند. هم چنین وابستگی این عامل به زمان نیز در محاسابت اختلال بوجود می‌آورد. در حال حاضر بهترین روش برای اندازه گیری فاصله اجرام استفاده از ابرنواخترهاست که تا فواصل چند ده مگا پارسکی را با دقت خوبی محاسبه می‌کند.
رصدآسمان شب
آسمان شب یکی از نعمت های طبیعت که خداوند آن را در اختیار بشر قرار داده تا بتواند با آن رابطه برقرار کند و از آن به عنوان راهنما و آزمایشگاه نجومی استفاده کند. آسمان شب، این طبیعت فراموش شده، بیش از ۴۵۰۰ سال است که مورد توجه بشر قرار می گیرد و این آثار باستانی از دیرباز تا کنون مورد کاوش انسان قرار گرفته است.
ما در این مقوله می خواهیم شما را با چگونگی رصد اجرام آسمانی آشنا کنیم تا بتوانید حتی بدون استفاده از هرگونه ابزار، صور فلکی، سیارات و ستارگان مهم را رصد کنید. این روش به گونه ای انتخاب شده که می تواند به کسانی که در آغاز فعالیت رصدی خود هستند، کمک کند.
چگونه به ستارگان نگاه کنیم؟
برای شروع ستاره شناسی و مشاهده ستارگان، به چیزی بیش از چشمانتان و یک دوربین دوچشمی مناسب احتیاج ندارید. کافی است که نقشه آسمان شب را مطابق با جهت جغرافیایی آسمان محل خود قرار داده و به کمک آن به شناسایی و رصد ستارگان بپردازید. اما برای مشاهده دقیق برخی از اجرام مانند سحابی ها و کهکشان ها به ابزار اپتیکی نیاز داریم. زیرا این ابزار می توانند نور بیشتری را نسبت به چشمانمان جمع آوری می کنند و همچنین قادر به بزرگنمایی هستند. دوربین دوچشمی و تلسکوپ دو ابزار اپتیکی پرکاربرد در این زمینه هستند که هر کدام خصوصیت منحصر به خود را دارد.
آسمان در هر فصل چگونه تغییر می کند؟
آسمان مانند ساعت و تقویم است و با تغییر ساعت در شب، و فصل در سال، تغییر پیدا می کند. برای نمونه به جایگاه و موقعیت ستاره قطبی نسبت به دب اکبر اشاره می کنیم. در ساعت ۱۰ شب اواسط دی ماه، دب اکبر در سمت راست ستاره قطبی قرار دارد و در ساعت ۱۰ شب اواسط فروردین در بالا آن و در همان ساعت در اواسط تیر ماه در سمت چپ ستاره قطبی قرار دارد.

چاپ این بخش

  همه چیز درباره نجوم و اخترشناسی
ارسال‌شده توسط: fns4565 - 17ام April 2017، 8:56 - انجمن: نجوم و ستاره شناسی - بدون‌پاسخ

اخترشناسی که در زبان یونانی از ترکیب اجزای astronomia astron nomos به معنای قانون ستارگان تشکیل شده است علم اشیاء سماوی مانند ستارگان, سیارات, ستاره های دنباله دار , کهکشان ها و پدیده هایی است که منشاء آنها در خارج از جو زمین است مانند پدیده شفق قطبی Aurora و تشعشعات پس زمینه ای فضا
اخترشناسی که در زبان یونانی از ترکیب اجزای astronomia = astron + nomos (به معنای قانون ستارگان) تشکیل شده است علم اشیاء سماوی (مانند ستارگان، سیارات، ستاره‏های دنباله‏دار‎، کهکشان ها و پدیده‏هایی است که منشاء آنها در خارج از جو زمین است (مانند پدیده شفق قطبی (Aurora) و تشعشعات پس زمینه ای فضا). این رشته با رشته هایی مانند فیزیک، شیمی و فیزیک حرکت ارتباط تنگاتنگ دارد و همچنین با رشته فضاشناسی فیزیکی (پیدایش و تکامل جهان) ارتباط نزدیکی دارد. اخترشناسی یکی از قدیمی ترین علوم است. ستاره شناسان در تمدن های اولیه بشری به دقت آسمان شب را بررسی می کردند و ابزارهای ساده ستاره شناسی از همان ابتدا شناخته شده بودند. با اختراع تلسکوپ، تحولی عظیم در این رشته ایجاد شد و دوران ستاره شناسی جدید آغاز گردید.
در قرن ۲۰، رشته اخترشناسی به دو رشته اخترشناسی شهودی و فیزیک کیهان نظری تبدیل شد.
در اخترشناسی شهودی به دنبال جمع آوری داده ها و پردازش آنها و همچنین ساخت و نگهداری ابزارهای اخترشناسی هستیم. در فیزیک کیهان نظری به دنبال کسب اطمینان از صحت نتایج به دست آمده از مدل های تحلیلی و تحلیل های کامپیوتری هستیم.
این دو رشته در کنار یکدیگر رشته های کامل را ایجاد می کنند که اخترشناسی نظری نام دارد و به دنبال توصیف یافته های شهودی است. با استفاده از یافته های اخترشناسی می توان نظریه های بنیادین فیزیک مانند نظریه نسبیت عام را آزمایش کرد.
در طول تاریخ، اخترشناسان آماتور در بسیاری از کشف های مهم ستاره شناسی نقش داشته اند و اخترشناسی یکی از محدود رشته هایی است که در آن افراد آماتور نقشی بسیار فعال دارند و مخصوصاً در کشف و مشاهده پدیده های گذرا و محلی امیدوارکننده ظاهر شده اند. علم ستاره شناسی مدرن را نباید با علم احکام نجوم (طالع بینی) مقایسه کنید چرا که در طالع بینی اعتقاد بر آن است که امور انسان ها با موقعیت اشیاء سماوی در ارتباط است.
اگرچه اخترشناسی و طالع بینی دو رشته ای هستند که منشأ یکسانی دارند اما اغلب متفکران بر این باورند که این دو رشته از هم جدا شده اند وتفاوت های بسیاری بین آنها وجود دارد. .


● تاریخچه اختر شناسی و علم نجوم
در ابتدا، اخترشناسی تنها مشاهده و پیش بینی حرکت اجرام سماوی با چشم غیرمسلح بود. در برخی نقاط مانند استون‏هنج، تمدن های اولیه اشیاء زیادی ساخته بودند که به نظر می آید با اهداف اخترشناسی ساخته شده بودند.
این مشاهدات علاوه بر جنبه تشریفاتی شان، در پیش بینی زمان تغییر فصل ها کاربرد فراوانی داشت. پیش بینی فصول برای کاشت محصولات و بررسی طول سال اهمیت زیادی داشت.
با ایجاد تمدن های بابل، مصر باستان ، تمدن هلینک (یونان باستان) ، هند و چین، مشاهدات اخترشناسی جمع آوری شدند و نظراتی در مورد اساس پیدایش کیهان و طبیعت آن ارائه شد.
همچنین، نظریاتی در مورد حرکت سیاره ها، خورشید، ماه و زمین براساس علم فلسفه مطرح شد. از میان این نظریه ها می توان به حدس هایی در مورد طبیعت کروی زمین و ماه و حرکت و چرخش کره زمین در آسمان اشاره کرد. قبل از اختراع تلسکوپ، کشف های اخترشناسی مهمی رخ داد که برخی از آنها عبارت‌اند از: تمایل محوری یا کج بودن حالت گرفتگی در ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح توسط چینی ها مطرح شد.
بابلی ها و آشوری ها کشف کردند که کسوف یا خسوف (پدیده گرفت) در یک دایره با نام دایره ساروس تکرار می شود. ۲۰۰ سال قبل از میلاد، هیپارکوس ابعاد ماه و فاصله آن از زمین را تخمین زد. در طی قرون وسطی، اخترشناسی شهودی در اروپای قرون وسطی تا قرن ۱۳ به ندرت دیده می شد. با این وجود، اخترشناسی شهودی در امپراتوری ایران و دیگر ممالک اسلام به اوج خود رسید. ستاره شناسان مسلمان بسیاری از ستارگان را نام گذاری کردند که امروزه هنوز از این نام ها استفاده می شود.


● انقلاب علمی
طی دوران رنسانس، نیکلاس کوپرنیک مدل خورشید محوری را برای سامانه خورشیدی (منظومه شمسی) پیشنهاد کرد. گالیلئو گالیله و ژوهانس کپلر پیشنهاد وی را بسط داده و آن را اصلاح کردند. گالیله تلسکوپ را اختراع کرد تا بتواند مشاهدات خود را به صورت دقیق تری انجام دهد.
کپلر اولین کسی بود که با بیان اینکه خورشید در مرکز قرار دارد و بقیه سیاره ها به دور آن می چرخند مدل تقریباً کاملی را ارائه کرد. با این وجود کپلر نتوانست برای قوانینی که ارائه نمود نظریه ای تهیه کند. در نهایت ایزاک نیوتن با ارائه قوانین حرکت اجرام سماوی و قانون گرانش حرکت سیاره ها را توصیف کرد. نیوتن مخترع تلسکوپ انعکاسی است.
کشفیات جدید باعث شد که ابعاد و کیفیت تلسکوپ بهبود بیابد. نیکلاس لوییس لاسیل نقشه‌های بیشتری از موقعیت ستارگان در فضا را ارائه نمود. ویلیام هرشل نقشه گسترده ای از خوشه های سماوی و تهیه کرد و در سال ۱۷۸۱ توانست سیاره اورانوس را کشف کند که اولین سیاره کشف شده توسط انسان محسوب می شود. در سال ۱۸۳۷ برای اولین بار فردریچ بسل فاصله ستاره ۶۱Cygni را مشخص کرد. در قرن نوزدهم میلادی، توجه دانشمندانی چون لئونارد اولر، الکسیس کلاد کلایرات و جین دالمبرت به مسئله سه جسمی باعث شد پیش بینی های دقیق تری در مورد حرکت ماه و ستارگان انجام شود. ژوزف لوییس لاگرانژ و پیرسیمون لاپلاس این کار را تکمیل کردند و میزان انحراف اقمار و سیاره ها از وضعیت اصلی‌شان را تخمین زدند.
با اختراع طیف نگار و عکاسی افق های جدیدی به روی اخترشناسی باز شد. در طی سال های ۱۸۱۴ و ۱۸۱۵ ژوزف وان فرانوفر در طیف نور خورشید حدود ۶۰۰ نوار را مشاهده کرد و در سال ۱۸۵۹، گوستاو کیرشهف این نوارها را به حضور عناصر مختلف در جو خورشید نسبت داد. معلوم شد که بقیه ستارگان به ستاره منظومه شمسی (خورشید) شباهت زیادی دارند اما در ابعاد مختلف و با دماها و عناصر درونی متفاوتی دیده می شوند . قرار داشتن زمین در کهکشان راه شیری، به عنوان مجموعه ای از ستاره ها و سیاره ها، در قرن بیستم کشف گردید و هم‌زمان وجود دیگر کهکشان های خارجی در فضا تأیید شد و بلافاصله پدیده انبساط عالم عامل اصلی وجود فاصله زیاد بین زمین و دیگر کهکشان‌ها اعلام شد.
همچنین در اخترشناسی مدرن وجود اجرام خارجی زیادی مانند اختر نماها ، و کهکشان های رادیویی را تأیید کرد و با استفاده از این مشاهدات نظریه های فیزیکی ارائه نمود که برخی از آنها این اجرام را براساس اجرام دیگر مانند ستاره‌های نوترونی و سیاه چاله‌ها توصیف می کنند. کیهان‌شناسی فیزیکی در طی قرن ۲۰ میلادی پیشرفتهای زیادی را تجربه کرد و نظریه مهبانگ (بیگ بنگ یا انفجار بزرگ) براساس شواهد کشف شده در علوم اخترشناسی و فیزیک مانند تشعشعات پس زمینه‌ای مایکرویو کیهانی، قانون هابل و تشکیل هسته مهبانگ قوت یافت.


● مشاهدات اخترشناسی
در بابل و یونان باستان، اخترشناسی بیشتر اخترسنجی بود و موقعیت ستاره ها و سیاره ها در آسمان مورد توجه زیادی قرار داشت. بعدها، تلاش های اخترشناسانی چون آیزاک نیوتن و یوهانس کپلر علم مکانیک سماوی را پدید آورد و اخترسنجی بر پیش بینی حرکت آن دسته از اجرام سماوی که میانشان نیروی جاذبه گرانشی وجود داشت تمرکز یافت. این پیشرفت به طور خاص در مورد منظومه شمسی به کار گرفته شد. امروزه موقعیت و حرکت اجرام به آسانی تعیین می شود و اخترشناسی مدرن بر مشاهده و درک طبیعت فیزیکی اجرام سماوی تأکید دارد.


● روش های جمع آوری داده
در اخترشناسی، اطلاعات موجود براساس شناسایی و تحلیل نور و انواع دیگر تشعشات الکترومغناطیسی شکل می گیرد. انواع دیگر پرتوهای کیهانی نیز مورد بررسی قرار می گیرند و تحقیقاتی در حال انجام است تا در آینده نزدیک بتوانیم امواج جاذبه گرانشی را شناسایی و تحلیل کنیم. امروزه، آشکارسازهای نوترینو در مشاهده نوترینوهای خورشید و نوترینوهایی که از سوپرنواها ساطع می شوند کاربرد زیادی دارند.
طیف الکترومغناطیسی می تواند اطلاعات زیادی راجع به اخترشناسی را در اختیارمان قرار دهد.
در بخش هایی از طیف که فرکانس اندک است، اخترشناسی رادیویی، ساطع شدن امواجی با طول موجهای میلی متری و دکامتری را کشف می کند. گیرنده های رادیو تلسکوپی همانند گیرنده های رادیویی معمولی هستند اما حساسیت بسیار زیادی دارد. مایکرویوها بخش میلی متری طیف رادیویی را تشکیل می دهند و در مطالعات تشعشات مایکرویو پس زمینه کیهان کاربرد وسیعی دارند.
در اخترشناسی فروسرخ و اخترشناسی فرا فروسرخ با آشکارسازی و تحلیل امواج فروسرخ (با طول موجی بزرگ‌تر از طول موج قرمز) سروکار داریم. معمولاً برای این کار از تلسکوپ استفاده می شود اما در کنار آن به یک آشکارساز حساس نیز احتیاج داریم. بخارآب موجود در جو زمین امواج فروسرخ را جذب می کند و بنابراین مراکز مشاهده امواج فروسرخ می بایست در مکان های بلند و خشک و یا خارج از جو کره زمین ساخته شوند. تلسکوپ های فضایی به انتشار گرما در جو زمین، شفافیت جو زمین حساس نیستند و وقتی از آنها استفاده می کنیم دیگر با دردسرهای مشاهده در طول موج های فروسرخ روبرو نمی شویم. مشاهدات فروسرخ در مشاهده مناطقی از کهکشان که پوشیده از گرد و غبار هستند بسیار کارآمد هستند.
تلسکوپ سوبارو (چپ) ورصدخانه کک (وسط) درماونا کیا، هر دو نموونه های از یک رصدخانه هستند که در طول موجهای نزدیک مادون قرمز و مرئی کار می کنند. تجهیزات تلسکوپ مادون قرمز ناسا(راست) نمونه ای از یک تلسکوپ است که رنها با طول موجهای نزدیک مادون قرمز کار می کند.
در طول تاریخ، اغلب داده های اخترشناسی با استفاده از اخترشناسی نور تهیه شده اند. در اخترشناسی نور، با استفاده از عناصر نوری (مانند آینه، عدسی، آشکارسازهای CCD و فیلم های عکاسی) طول موج های نور را در محدوده فروسرخ تا فرابنفش بررسی می کنیم. نور مرئی (طول موج‌هایی که توسط چشم انسان دیده می شوند و در محدوده ۴۰۰ تا ۷۰۰ نانومتر قرار دارند) در میانه این محدوده قرار دارد. تلسکوپ مهم‌ترین ابزار مشاهدات اخترشناسی است که دارای طیف نگار و دوربین‌های الکترونیکی است.
برای مشاهده منابع پرانرژی از اخترشناسی انرژی بالا کمک می گیریم که اخترشناسی اشعه X، اخترشناسی پرتو گاما، اخترشناسی فرابنفش (UV) و همچنین مطالعات مربوط به نوترینوها و پرتوهای کیهانی را شامل می شود. اخترشناسی رادیویی و نوری با استفاده از رصدخانه‌های زمینی انجام می شود زیرا در این طول موج ها، جو زمین به اندازه کافی شفاف است.
جو زمین در طول موج های مورد مطالعه در اخترشناسی اشعه X، اخترشناسی پرتو گاما، اخترشناسی UV و اخترشناسی فرا فروسرخ (به جز در مورد چند «پنجره» طول موج) شفافیت کافی را ندارد و بنابراین تحقیقات و مشاهدات در مورد این علوم باید از طریق بالن‌های تحقیقاتی یا رصدخانه‌های فضایی صورت پذیرد. پرتوهای قوی اشعه گاما براساس رگبارهای هوایی عظیمی که تولید می کنند شناسایی می شوند و مطالعه پرتوهای کیهانی زیرمجموعه ای از اخترشناسی محسوب می شود.


● اخترشناسی سیارات
براساس مشاهدات مستقیم از طریق فضاپیماها و سفرهای فضایی و نمونه برداری از سیارات پیشرفت خوبی را تجربه کرده است. مأموریت های فضایی و استفاده از سیاره‌پیماهای مجهز به حس‌گرهای قوی به ما کمک می کند از مواد تشکیل دهنده سطح سیاره نمونه برداری کنیم و همچنین با استفاده از حس‌گرها مواد لایه‌های عمیق تر را شناسایی کرده و در نهایت مواد را برای بررسی بیشتر به زمین منتقل کنیم.


● اخترشناسی و مکانیک اجرام آسمانی
یکی از قدیمی ترین زمینه های تحقیقاتی در علم اخترشناسی و همه علوم عالم، اندازه گیری موقعیت و مکان اجرام سماوی در آسمان است. همواره در طول تاریخ، درک مناسب از موقعیت خورشید، ماه، ستارگان و سیارات در تعیین موقعیت افراد بر روی زمین (ملوانان و کشتی‌ها) نقش داشته است.
اندازه گیری دقیق موقعیت مکانی سیارات به درک ما از نظریه انحراف وسعت داده و اکنون می توانیم در مورد گذشته و آینده سیارات با دقت زیاد اظهارنظر کنیم. علمی که به این مباحث می پردازد را علم مکانیک اجرام آسمانی گویند. امروزه با ردیابی اجرام آسمانی در نزدیکی زمین می توانیم احتمال برخورد این اجرام با یکدیگر یا جو زمین را بررسی کنیم.
اندازه گیری میزان سرعت زاویه‌ای ستاره های نزدیک به کره زمین یکی از اساسی ترین کارها در تعیین نردبان فاصله کیهانی است که برای اندازه گیری مقیاس جهان طراحی شده است. اندازه گیری سرعت زاویه‌ای ستاره‌های مجاور عامل مهمی در آگاهی از ویژگی‌های ستاره‌های دور محسوب می‌شود چرا که این ویژگی ها قابل مقایسه هستند. محاسبه سرعت شعاعی و حرکت واقعی سینماتیک حرکت این مجموعه اجرام در کهکشان راه شیری را آشکار می‌سازد. همچنین از یافته‌های اخترشناسی در اندازه گیری توزیع ماده تیره در کهکشان استفاده می شود.
در دهه ۱۹۹۰ (میلادی) روش اخترشناسی که در محاسبه تکانه‌های ستارگان به کار می رفت باعث کشف سیاره هایی از خارج از منظومه شمسی شد که به دور خورشید گردش می کنند.


● مطالعات میان رشته ای
اخترشناسی با بسیاری از رشته های علمی مهم ارتباط تنگاتنگ دارد. برخی از این علوم عبارت‌اند از:
▪ فیزیک کیهانی: مطالعه فیزیک جهان پیرامون شامل ویژگیهای فیزیکی (درخشندگی، چگالی، دما و ترکیب شیمیایی) اجرام آسمانی.بیولوژی کیهانی: مطالعه پیدایش و تکامل سیستم های بیولوژیکی در دنیا.اخترشناسی باستانی: مطالعه اخترشناسی قدیم در بافت فرهنگی آن با استفاده از مشاهدات باستان‌شناسی و مردم‌شناسی.شیمی کیهانی: مطالعه مواد شیمیایی موجود در فضا به خصوص ابرهای گازی مولکولی و نحوه تشکیل، تعامل و مرگ آنها. بنابراین این رشته با رشته های شیمی و اخترشناسی مباحث مشترکی دارد.


● اجرام سماوی
▪ اخترشناسی خورشید
خورشید ستاره ای است که بیشترین تحقیقات علمی بر روی آن تمرکز یافته است. خورشید یکی از توالی های اصلی ستاره‌های کوتوله طبقه ستارگان G۲V است که حدود ۶/۴ گیگا سال عمر دارد. خورشید ستاره‌ای متغیر نیست اما در چرخه فعالیت آن تغییرات متناوبی صورت می گیرد که به حلقه نقطه ای خورشیدی معروف است. در واقع در هر ۱۱ سال در عدد نقطه ای خورشید نوساناتی رخ می دهد. نقاط خورشیدی نواحی هستند که در آنها دما کمتر از دمای میانگین خورشید است و فعالیت های مغناطیسی شدیدی در این مکان ها رخ می دهد.
میزان درخشندگی خورشید با افزایش عمر آن افزایش یافته است و از زمانی که به یک ستاره توالی اصلی تبدیل شد تاکنون به درخشندگی آن ۴۰ درصد افزوده شده است. همچنین در درخشندگی خورشید تغییراتی ایجاد می شود که اثرات قابل ملاحظه ای بر کره زمین دارد. دوران حداقل ماندر، باعث ایجاد پدیده عصر یخبندان کوچک در قرون وسطی شده است.
سطح خارجی خورشید را فتوسفر گویند. در قسمت بالایی این لایه منطقه ای با نام کروموسفر قرار دارد. این ناحیه هم توسط یک ناحیه گذرا که دمای آن به سرعت افزایش می یابد احاطه شده و در نهایت تاج های بسیار داغ و گدازنده خورشید قرار دارند.
در مرکز خورشید، دما و فشار کافی برای وقوع پدیده جوش هسته‌ای وجود دارد. در بالای این هسته، ناحیه ای به نام ناحیه تشعشع قرار دارد که در آن ماده پلاسما انرژی را با استفاده از تشعشات منتقل می کند. لایه بعدی ناحیه همرفت است که در آن ماده گازی شکل انرژی را با استفاده از جابجایی فیزیکی گاز منتقل می کند. گفته می شود این ناحیه همرفت عامل ایجاد نقاط خورشیدی هستند که در این نقاط فعالیت مغناطیسی شدیدی را ملاحظه می کنیم .
طوفان های خورشیدی مواد پلاسما همواره به سمت خارج خورشید جریان دارند و در ناحیه هلیوپاز متوقف می شوند. طوفان های خورشیدی با مگنتوسفر کره زمین تعامل دارند و کمربند تشعشعی وان آلن را ایجاد می کنند. همچنین پدیده شفق قطبی که ناشی از نفوذ میدان مغناطیسی زمین در جو زمین است متأثر از تعامل مگنتوسفر و طوفان های خورشیدی است.


● علم سیارات
این رشته اخترشناسی مجموعه سیارات، اقمار طبیعی، سیارات کوتوله، ستارگان دنباله‌دار، شبه ستارگان و دیگر اجرام سماوی که به دور خورشید می چرخند و همچنین سیارات خارج از سلطه خورشید را بررسی می کند. منظومه شمسی با استفاده از تلسکوپ ها و در نهایت سفینه های فضایی به خوبی مورد مطالعه قرار گرفته است. این اطلاعات بدست آمده منبع خوبی برای درک بهتر از نحوه پیدایش و تکامل این منظومه سیارات محسوب می شود اما هنوز باید تحقیقات را به طور گسترده ادامه دهیم.
نقطه سیاه رنگی که در بالای تصویر دیده می شود یک گردباد است که دیواره ای متحرک را در سطح مریخ ایجاد کرده است. این ستون متحرک و چرخان جو مریخ (که با گردبادهای زمینی (تورنادوها) قابل مقایسه است) نوار طولانی و سیاه رنگی را به وجود آورده است.
منظومه شمسی از سیارات داخلی، کمربند شبه ستاره و سیارات خارجی تشکیل شده است. سیارات خاکی عبارت‌اند از: تیر، زهره، زمین و مریخ. سیارات ابرگاز خارجی عبارت‌اند از: مشتری، زحل، اورانوس و نپتون.
این سیارات از یک صفحه دیسک مانند سیاره ای بدوی تشکیل شده اند که در اطراف خورشید قرار داشته است. به علت وجود جاذبه، برخورد و اتحاد، دیسک مجموعه ای هایی از ماده تبدیل شد که همان سیارات بدوی بودند. سپس فشار تشعشعات طوفان های خورشیدی بخش اعظم ماده را به حاشیه راند و تنها سیاراتی که از جرم کافی برخوردار بودند در جو گازی باقی ماندند. این سیارات در طی دورانی که در آن بمباران های شدیدی صورت می گرفت، و از شواهد آن می توان به دره های ناشی از بمباران در سطح ماه اشاره کرد، مواد موجود در اطراف خود را جذب یا آنها را دور ساختند. در طی این دوران احتمالاً برخی از سیارات بدوی با یکدیگر برخورد کردند و برای مثال نظریه برخورد بزرگ نحوه شکل گیری ماه را تشریح می کند.
وقتی سیاره به جرم مورد نظر و مناسب دست پیدا می کند، در طی پدیده تفکیک سیاره‌ای، مواد با چگالی مختلف در داخل سیاره پخش می شوند. در طی این فرآیند یک هسته سنگی یا فلزی تشکیل شده و اطراف آن را مواد مختلف احاطه می کنند. هسته می تواند حاوی مواد جامد یا مایع باشد و برخی از هسته‌های سیارات دارای میدان مغناطیسی مخصوص به خودهستند که جوآنها را از طوفان‌های خورشیدی مصون نگاه می‌دارد .
گرمای داخلی ماه یا سیاره براثر برخورد مواد رادیواکتیو (مانند اورانیوم و توریم و۲۶Al ) و یا گرمای ناشی از مد تولید می شود. دربرخی از سیارات واقمار آنهاگرمای کافی برای وقوع پدیده هایی مانند آتشفشان و تکتونیک وجود دارد . سطح سیاراتی که دارای جو هستند دراثر حرکت آب وباد دچار فرسودگی می شود. اجرام کوچک‌تر که از گرمای ناشی از مد بهره مند نیستند به سرعت سرد می شوند واغلب فعالیت های عادی شان متوقف می‌شود.


● اخترشناسی ستارگان (ستاره شناسی)
سحابی سیاره‌ای مورچه. دفع گاز از ستاره مرکزی در حال مرگ برخلاف الگوهای بی نظم انفجارات معمولی الگوهای متقارن نشان می هد.
مطالعه ستارگان و تکامل ستارگان در درک بهتر از نحوه تکامل عالم بسیار مفید است .درک اختر فیزیک ستارگان با مشاهدات فضایی ، درک نظریات مختلف و شبیه سازی کامپیوتری امکان پذیر است .
فرایند شکل گیری ستارگان درمحل هایی که حاوی گرد و غبارغلیظ هستند وبه ابرهای مولکولی عظیم یا سحابی سیاه شهرت دارند رخ می دهد. تکه ابرها درحالت ناپایداری وتحت تأثیر جاذبه ستارگان اولیه را تشکیل می دهند. براثر پدیده جوش هسته ای یک هسته داغ وبه اندازه کافی چگال تشکیل شده و درنهایت به یک ستاره توالی اصلی تبدیل می شود.
ویژگی های ستاره ای که به وجود آمده است به جرم اولیه ستاره بستگی دارد . هرچه جرم اولیه بیشتر بوده باشد ، درخشندگی ستاره و سرعت مصرف سوخت هیدروژن در هسته آن بیشتر است . با گذشت زمان سوخت هسته بیشتری نیاز است و بنابراین هسته حجیم تر و چگال تر می‌شود. درنتیجه این واکنش ها یک غول قرمز تولید می شود که تا زمان مصرف شدن همه سوخت هلیم عمر می کند. ستاره های بزرگ در فرایندهای جوش هسته ای از عناصر سنگین تر هم استفاده می‌کنند و فازهای تکاملی دیگری به این فازها اضافه می شود.
سرنوشت ستاره به جرم آن بستگی دارد و ستارگانی که جرم آنها بیش از ۴/۱ برابر جرم خورشید است به سوپرنوا تبدیل می شوند درحالیکه ستارگان کوچک‌تر به سحابی های سیاره ای ودرنهایت به کوتوله های سفید تبدیل می شوند. جسم باقی مانده از سوپرنوا یک ستاره نوترونی چگال است واگر جرم ستاره بیش از سه برابر جرم خورشید باشد سوپرنوا به یک سیاه چاله تبدیل می شود.


● اخترشناسی کیهانی
ساختار رصد شده بازوهای مارپیچی کهکشان راه شیری.
منظومه شمسی درون کهکشان راه شیری درحال چرخش است که کهکشانی مارپیچی و بسته است که یکی از اعضای اصلی کهکشان های Local Group محسوب می شود. منظومه شمسی مجموعه‌ای از گاز ، غبار ، ستارگان و دیگر اجرام است که نیروی جاذبه آنها را درکنار هم قرار داده است. ازآنجا که زمین در بازوی خارجی پرگرد وغبار کهکشان راه شیری قرار دارد بخش عظیمی از این کهکشان از دیده‌مان پنهان است.
درمرکز کهکشان راه شیری یک برآمدگی میله مانند قرار دارد که گمان میرود یک سیاه چاله بسیار بزرگ باشد در اطراف هسته چهار بازوی مارپیچ قرار دارند. دراین ناحیه بسیاری از ستارگان شکل می گیرند و مملو از ستارگان جوان و نسل دوم ستارگان است . دراطراف دیسک ، یک شبه کره کهکشانی مسن تر که نسل اول ستارگان محسوب می‌شوند و همچنین مجموعه‌ای از خوشه‌های دایره‌ای نسبتاً چگال قرار دارد.
درمیان ستارگان یک واسط بین ستاره‌ای قرار دارد که ناحیه‌ای است حاوی مواد پراکنده. درچگال ترین قسمت ، ابرهای مولکولی از جنس هیدروژن ودیگر عناصر نواحی تشکیل ستاره را تشکیل می دهند. سحابی های تیره نامنظم (که در محدوده‌ای که توسط طول جینز مشخص می‌شود تمرکز یافته‌اند) ستارگان نوزاد فشرده را تشکیل می دهند.
با تشکیل ستارگان با جرم زیادتر ابر تبدیل به ناحیه HII می شود که درآن گازهای درخشنده و پلاسما قراردارند. طوفان های ستاره ای و انفجار سوپرنواها باعث پراکنده شدن ابر می‌شوند و درنهایت یک یا چند خوشه باز از ستارگان تشکیل می‌شوند. این خوشه ها در کنار هم کهکشان راه شیری را تشکیل داده اند . مطالعات سینماتیک ماده درکهکشان راه شیری و دیگر کهکشان ها نشان می دهد که جرم نامرئی درآنها بیش از جرم مرئی است بیشتر جرم کهکشان را هاله‌های سیاه تشکیل می دهند طبیعت این ماده سیاه رنگ هنوز برای دانشمندان نامشخص است .


● کهکشان ها و خوشه ها
مطالعه اجرامی که درخارج از کهکشان راه شیری قرار دارند به یک علم جدید تبدیل شده که شاخه ای از اخترشناسی محسوب می شود. دراین علم نحوه پیدایش و تکامل کهکشان ها، ساختار و طبقه بندی آنها ، کهکشان های فعال وگروه ها و خوشه های کهکشانی مورد بررسی قرار می گیرند . بررسی گروه ها وخوشه‌های کهکشانی در درک بهتر از ساختار کلی کیهان نقش مهمی ایفا می کند.
اغلب کهکشان ها دارای شکل منحصر به فردی هستند که طبقه بندی آنها را آسان می‌کند. به طورکلی کهکشان ها به انواع مارپیچ، بیضوی ، و نامنظم تقسیم بندی می شوند.
همانطورکه از نام کهکشان بیضوی پیداست سطح مقطع این کهکشان بیضی شکل است . ستارگان در مدارهای تصادفی به دور کهکشان می‌چرخند. دراین کهکشان‌ها غبار میان ستاره‌ای وجود ندارد و یا به ندرت یافت می‌شود و نقاط تولید ستاره دراین نوع کهکشان بسیار کم هستند. ستارگان این کهکشان عموماً مسن هستند کهکشان بیضوی عموماً درمرکز خوشه‌های کهکشانی یافت می‌شوند و ممکن است در اثر ترکیب کهکشان بزرگ به‌وجود آیند.
کهکشان مارپیچ معمولاً از یک صفحه دوار مسطح تشکیل شده که یک برآمدگی میله مانند در مرکز آن قرار دارد و بازوهای نورانی مارپیچی از آن خارج می شوند. این بازوها نواحی پر گرد و غباری هستند که درناحیه تولید ستاره قرار دارند و این مناطق ستاره‌های جوان بسیار بزرگ رنگ آبی را در برابر دیدگان‌مان قرار می‌دهند. کهکشان‌های مارپیچ با هاله‌ای از ستاره‌های پیر احاطه شده‌اند. کهکشان‌های راه شیری و آندرومدا کهکشان‌های مارپیچ هستند.
شکل ظاهری کهکشان‌های نامنظم درهم پیچیده است واین نوع از کهکشان در دسته‌بندی بیضوی و مارپیچ جای نمی‌گیرند. حدود یک چهارم کهکشان‌ها نامنظم هستند و شکل نامنظم آنها ناشی از تعامل گرانشی با محیط اطراف است.
کهکشان فعال کهکشان هایی هستند که عمده انرژی که از آنها ساطع می شود از منبعی به جز ستارگان و گرد و غبار تامین می‌شود. درمرکز این کهکشان ها هسته ای فشرده قرار دارد که گفته می‌شود یک سیاه چاله بسیار عظیم است که به علت جذب اجرام انرژی زیادی را تولید می کند. کهکشان رادیویی نوعی کهشکان فعال است که در بخش رادیویی طیف بسیار درخشان بوده و زبانه های پرانرژی گاز را متساعد می کند. از میان کهکشان های فعالی که تشعشات پرانرژی ساطع می کنند می توان به کهکشان های سیفرت ، اخترنماها و بلازارها اشاره کرد . گفته می شود که اختر نماها درخشنده ترین اشیا عالم هستند.
ساختار عظیم کیهان بر اساس گروهها و خوشه‌های کهکشانی شکل گرفته است. دراین ساختار بزرگ‌ترین واحد کیهانی ابرخوشه‌ها هستند. مجموعه مواد به فیلامان‌ها و دیواره‌های کهکشانی تبدیل می‌شوند ودر میان آنها فضاهای خالی باقی می‌ماند.


● کیهان شناسی
مشاهده ساختار عظیم عالم در علم کیهان شناسی فیزیکی مطرح می شود و گام موثری در درک بهتر پیدایش وتکامل کیهان محسوب می شود. درکیهان شناسی مدرن نظریه انفجار بزرگ مورد پذیرش قرار گرفته و اعلام شده که دربرهه ای از زمان انفجار بزرگ رخ داده با انبساط فضا درطول ۷/۱۳ گیگا سال جهان به شکل فعلی آن مبدل شده است . مفهوم انفجار بزرگ با کشف تشعشات مایکرویو پس زمینه کیهان درسال ۱۹۶۵ مطرح شد .
در طول مدت تکامل جهان چندین مرحله تکاملی را تجربه کرد . در ابتدا جهان به سرعت انبساطی کیهانی را تجربه کرد که شرایط اولیه را همگن کرد . سپس با تشکیل هسته انفجار بزرگ عناصر اولیه جهان آغازین تولید شدند.
هنگامی که اولین اتم های تشکیل دهنده فضا شفاف شدند توانستند امواجی را از خود ساطع کنند امواجی که امروزه به صورت تشعشات مایکرویو پس زمینه کیهان مشهور هستندسپس جهان درحال انبساط به علت عدم وجود منابع انرژی کیهانی وارد عصر تیره و تار خود شد.
با وقوع تغییرات اندک در چگالی اجرام ، ساختار سلسله مراتبی ماده شکل گرفت . موادی که در نواحی چگال جمع شده بودند ابرهای گاز و ستارگان اولیه را تشکیل دادند. این ستاره های عظیم باعث ایجاد مجدد فرایند یونیزاسیون شده و بسیاری از عناصر سنگین جهان آغازین را به وجود آوردند.
توده های گرانشی به فیلامان تبدیل شده و فضایی بین این فیلامان ها به صورت خالی باقی ماند. به تدریج گرد وغبار با یکدیگر ترکیب شده واولین کهکشان ها به وجود آمدند. باگذشت زمان این کهکشان ها مواد بیشتری را به درون خود کشیدند و گروه ها و خوشه های کهکشانی و درنهایت ابرخوشه های عظیم شکل گرفتند.
یکی از مفاهیم اصلی در ساختار عالم ، ماده تاریک یا انرژی تاریک است. ماده تاریک عنصر اصلی تشکیل دهنده دنیاست و ۹۶درصد چگالی جهان را تشکیل می دهد.امروزه تلاش زیادی برای درک فیزیک این ماده واجزا تشکیل دهنده آن صورت میگیرد .


● اخترشناسی غیر حرفه ای (آماتوری)
به طور کلی اخترشناسان آماتور با استفاده از تلسکوپ های ساخت خودشان بسیاری از پدیده های کیهانی واجرام سماوی را مشاهده می‌کنند. آنها بیشتر به دنبال رصد کردن ماه ، سیارات ، ستارگان، دنباله دارها، باران های شهابی وبسیاری از اجرام موجود درعمق فضا مانند خوشه های ستاره ای ، کهکشان ها وسحابی ها هستند. یکی از شاخه های اخترشناسی آماتوری ، عکس برداری کیهانی است که طی آن فرد آماتور از آسمان شب عسکبرداری می کند. بسیاری از افراد آماتور تلاش می کنند درمشاهده اجرام خاص تبحر لازم را کسب کنند و با توجه به علاقه فردی خود کار مشاهده خود را تخصصی ترکنند.
اغلب آماتورها مشاهدات خود را در طول موج های مرئی انجام می دهند و تعداد محدودی هم این کار را درمورد طول موج های نامرئی تجربه می کنند. آنها در تلسکوپ خود از فیلترهای فروسرخ استفاده می کنند ویا از تلسکوپ های رادیویی کمک میگیرند . کارل گوته یانسکی یکی از پیشگامان اخترشناسی رادیویی آماتوری است که در دهه ۱۹۳۰ آسمان را در طول موج های رادیویی مشاهده کرد .تعدادی از افراد آماتور از تلسکوپهای دست ساز یا تلسکوپ های رادیویی که برای تحقیقات اختر شناسی ساخته می شوند ودراختیار افراد آماتور قرار می گیرند استفاده می کنند. ("مثلاً " تلسکوپ یک مایلی ).
اخترشناسان آماتور در پیشرفت های علم اخترشناسی سهم بسزایی داشته اند . این رشته یکی از معدود رشته هایی است که در آن افراد آماتور ایفای نقش می کنند. آنها می توانند دربرخی اندازه گیری ها شرکت کرده و در اصلاح مدار سیارات کوچک مفید واقع شوند. همچنین افراد آماتور درکشف دنباله دارها و رصد ستاره های متغیر نقش بسزایی دارند . پیشرفت های حاصل شده در زمینه تکنولوژی دیجیتال به افراد آماتور اجازه می دهد تا در رشته عسکبرداری کیهانی به موفقیت های چشمگیری دست پیدا کنند.


● سوالات اساسی در اخترشناسی
اگرچه دررشته اخترشناسی تلاش های بسیاری برای درک بهتر طبیعت جهان ومحتوای آن صورت گرفته است اما هنوز سوالهای بی پاسخی در پیش رویمان قرار دارند شاید پاسخگویی به این سوالات مستلزم ساخت ابزارهای رصد جدید و پیشرفت های تازه در زمینه فیزیک نظریه و تجربی باشد.
آیا سیارات خاکی در اطراف بقیه ستارگان (به جز خورشی ) هم قرار دارند ؟ اخترشناسان از وجود ستارگان بزرگ واجرامی در اطراف ستاره ها اطمینان حاصل کرده اند . بنابراین وجود سیارات خاکی کوچک‌تر محتمل به نظر می رسد .آیا در بقیه نقاط عالم حیات فرازمینی وجود دارد ؟ به طور خاص آیا انسان درکره های دیگر هم زندگی می کند؟ دراین صورت چگونه تناقض فرمی ( Fermi ) را توجیه می کنید ؟ وجود حیات درخارج از کره خاکی تبلیغات علمی و فلسفی بسیار مهمی را درپی دارد .
جنس ماده تاریک و انرژی تاریک از چیست ؟ شناخت این مساله در درک تکامل عامل و سرنوشت آن بسیار مفیداست اما هنوز درباره آن چیزی نمی دانیم.چرا دنیا به وجود آمد ؟ چرا برای مثال ثابت های فیزیکی با دقت تنظیم شده اند تا وجود حیات را تضمین کنند؟ چه چیزی باعث انبساط کیهانی شد و دنیا را همگن کرد ؟

چاپ این بخش

  تعریف ستاره شناسی
ارسال‌شده توسط: fns4565 - 17ام April 2017، 8:53 - انجمن: نجوم و ستاره شناسی - بدون‌پاسخ

ستاره شناسی علمی است که درآن حرکات وحالات ستارگان با یکدیگر بیان میشود
ستاره شناسی علمی است که درآن حرکات وحالات ستارگان با یکدیگر بیان میشود . علم نجوم دوعلم است :
۱) علم احکام نجوم .
۲) علم نجوم تعلیمی علم احکام نجوم علمی است که در آن اثرات ستارگان بر روی زمین را بحث میکند واز فروع علم طبیعیات وحیات است واین علم از اجزاء هیئت وعلم سماءوعالم نیست. (خاصیت این علم تخمین است . اما نجوم تعلیمی درباره احرام آسمانی وکره زمین بحث می کند. اماعلم هیئت عالم اسلامی هدفش بیان کردن حرکات آسمانی و همه اختلافهای مرئی آنها با اشکال هندسی بوده است وبحث درعلم حرکات آسمانی وطبیعت اجرام فلکی ازموضوع علم هیئت خارج وبه حکمت طبیعی وحکمت الهی اختصاص دارد وهم طبیعیات اجرام وقسمت عمده هیئت نظری که درآن ازحقیقت حرکات ستارگان بحث می شود وارد درعلم هیئت اسلامی نبوده است وعلم هیئت اسلامی مشتمل بوده است هرعلم هیئت کروی در عملی . قسمت کوچکی ازهیئت نظری مخصوص کسوف وخسوفها واستتارهای سیارات. (دلایل توجه به این علم این بود که ابهت وعظمت کرات آسمانی ، همواره اعجاب انسانها را بر می انگیخت ودر میان عامه مردم نیز روز به روز این باور بیشتر رایج می شد که کرات واجسام نورانی بر سرنوشت موجودات زمین حاکم میباشند وبر همین پایه دروغین به این. (تصورات را بوجود آورد که نام پیشگویی ، دروغگویی ورمالی به خود گرفت . (از طرفی جلوه متغیر افلاک چیزی بود که ذهن وخیال انسان اولیه را قهرا اسیر خود کرد وافلام همواره تخیل انسان را به خود مشغول داشته است .(از طرف دیگر مردم در ابتدای امر از آن جهت آسمان ونمودهای آن را مشاهده ورصد می کردند که به حرکات خورشید وماه نیاز داشتند تا از روی آنها فصول چهارگانه را که کشاورزی به آن وابسطه است بشناسند یا ازطلوع وغروب ستارگان راه خود را درسفر. دریایی یا در بیابانهای بی آب وعلف وپر دامنه پیدا کنند . (اما درباره ههمیت این علم در مکتب اسلام باید گفت که علمای اسلام معتقدند که دربرنامه فرهنگی اسلام نخستین علمی که مورد توجه قرار گرفته است علم خداشناسی است چرا که قوام وسعادت هر قومی به این علم بستگی دارد اما راه وطریقه علمی برای خداشناسی را در دوعلم یعنی هیئت ونجوم وطب وتشریح میدانند چرا که این دو رشته است که خواننده را به عوالم بی نهایت بزرگ ( کهکشانها ، ثواب ، سیارات واقمار و... )
تا جهان بینهایت کوچک ( میکروبها ، سلولها واتمها ) رهبری میکند . کتاب آسمانی اسلام برای هر یک از این دو رشته از علوم مخصوصا هیئت ونجوم اهمیت خاصی قائل است چنانچه در بسیاری از آیات قرآن مجید ذکری از آسمانها و زمین وکواکب وغیره آمده است وتوجه خواننده را نسبت به نظام متقن آنها جلب می کند . به همین جهت است که عالمان وفیلسوفان اسلام عموما این دو رشته را تحصیل می نمودند . مقام ارجمندی برای آن قائل بودند . (به عنوان دلیل نخست وپایه ای در توجه عرب قبل از اسلام به دانش ستاره شناسی باید به مهاجرت کلدانیان مهاجری که به این منطقه آمده بودند عده ای ستاره شناس وکاهن نیز بودند که عربها که احکام نجوم وستاره ها وبرجها ومنطقه ها ومنزلگاهای ماه وآفتاب را از آنان آموختند.اما اعراب خود ستاره شناسان خوبی بودند ودر واقع علاقه آنها به مصنوعات مربوط به دانش جغرافیا علاقه ای موروثی بود . چرا که مسافرتها وزندگا نی آنها با اوضاع جوی .(ستارگان و حرکات ان مربوط بوده است . (البته این فعالیتها شدیدا تحت تاثیر وضع جغرافیایی شبه جزیره عربستان قرار داشت . (از طرف دیگر عاملی که سبب توجه به ستارگان گردید این بود که عرب برای کوچ نشینی خود وحرکت در صحراها وپیدا کردن منابع خود محتاج به شناختن مسیر بادها والاجرم هواشناسی بود که این عمل را از روی حرکت ستارگان انجام میداد . با گذشت زمان عوامل تاریخی جدیدی برای به جلو بردن مشعل فرهنگ و تمدن در حال تکوین بود یکی از جنبشهای مشهور وتاریخ ساز ذهن بشر از دل شبه جزیره عربستان طلوع کرد . از این رو اعراب بر ملل زیادی که از نظر فرهنگ برتر از آنان بودند چیره شدند و پس . از اندک مدتی در عرصه علم واندیشه یکه تاز میدان گردیدد . اما آنچه که فعالیتهای علمی وصنعتی مسلمانان را پیرامون علم نجوم به ثمررسانید این عوامل بود :
۱) نخست ، عوامل مذهبی وتاکید فراوان قرآن به تفحص در آفاق وانفس .
۲) دوم ، فرضیه حج که رفتن به زیارت کعبه مستلزم شناخت راهها و آبادیعا وسرزمین ها بود .
۳) سوم ، شناخت جهت قبله ، جهت یابی قبله که خود عامل مهمی برای توجه به نجوم بوده است . ۱۵ از دیگرعوامل روزه گرفتن در فاصله دو زمان معین. (خواندن نماز آیا ت وتعیین ماههای حرام را نیز باید ذکر کرد . توجه امرا وخلفا نیز به گسترش این دانش کمک کرد چنانکه در زمان عباسیان در اثر مساعی مامون در ایجاد دارالترجمه نهضت علمی پایه ریزی شد که در آن کتابهای زیادی از یونانی وهندی و ایرانی به زبان عربی ترجمه گردید . ا لبته از عواملی که سبب توجه خلفا به علم نجوم شد عامل تنجیم را با ید ذکر کرد سلاطین مبالغ هنگفتی برای ایجاد رصد خانه ها و ساختن ابزار دقیق نجومی قرار میدادند وانتظار پیشگو یی های اختر شناسی داشتند .پس از آنکه عراق دارالخلافه وپایگاه ملت اسلام سد اقتباس مسلمانان از علم وتمدن اقوام غیرعرب بیشتر شد وعلاقه آنها به احکام نجوم وآگاهی یافتن بر کتابهایی که در این باره نوشته شده بود زیاد تر میشد. بنابراین در این دوره اخذ علوم از منا بع اصلی شروع شد . در واقع آغاز نقل علوم منجمله نجوم از عصر منصور دومین خلیفه عباسی میباشد . چون توجه منصور به احکام نجوم وحرکات کواکب شهرت یافت ، منجمان از ایران و روم وهند به دربار روی آ وردند . بطور خلاصه باید گفت که علم هیئت واحکام نجوم از اوایل دوره خلفای عباسی توسط کتابهای نجومی هندی وایرانی دربین مسلمانان انتشاریافت .با تاسیس بیت الحکمه و رصد خانه هایی و رود متون نجومی زمینه برای رشداختر شناسی اصیل اسلامی که پیوند نزدیکی با ترقیات مسلمانان در ریاضیات داشت آماده شد. دردوره های بعد دانشمندان و بزرگانی در علم نجوم به ظهور رسیدند و حکایت از فعالیت بالنسه وسیعی در کارهای ستاره شناسی است وهر کدام از آنها خود آثاری را در زمینه نجوم تالیف وزیجهای بسیاری نوشته ورصدهایی انجام گرفت وابزار آلات بسیاری اختراع شد. از اواسط قرن چهارم خلافت بغداد رو به انحطاط گذشت و دولتهای مستقلی چون طاهریا ن وصفاریان و سامانیان پدید آمد . آل بویه در سال ۳۳۴ هجری . قمری بر بغداد تسلط مییابد . وپس ازآنها سلجوقیان بودند و سپس ان مصیبت هولناک به سقوط بغداد و انقراض دولت عباسیان انجامید از سوء تدبیر و رفتار ایشا ن با مغولان بود. ولی از آن وقت به بعد شهرت خود باقی بود وعلاوه بر آن مراکز علمی متعددی در عالم اسلام ایجاد شد ودر مسلمانان شوق فراگیری علم وذوق تحقیق به درجه ای بود که هیچ حادثه سخت وانقلاب خونینی آنها را از این مهم بازنمیداشت .
این ترقیات علمی در فاتحان بیگانه به درجه ای تاثیر بخشید که خود آنها حامی وسرپرست علوم قرار گرفتند . نفوذ واستیلای تمدن عرب بر قوم ترک ومغول که خیلی زود سرپرستی قوم مغول خود را اختیار نمودند بی نهایت حیرت انگیز به نظر میرسد . چنانچه بعد از خاتمه یافتن نفوذ سیاسی عرب نفوذ تمدنی وی تا مدتی باقی بوده وپس از سقوط بغداد هم پیشرفت علمی آن تا مدتی ادامه داشت وآموزشگاه هیئت آن تا نیمه قرن ۱۵ م /۹ ه . ق به حال رونق باقی بوده وبه تحقیقات مهم علمی می پرداخت .با توجه به تعداد رصدخانه ها وتوسعه فعالیتهای نجومی وگسترش فعالیتهای ریاضی وستاره شناسی در طی قرون سوم وچهارم هجری ، دنباله این فعالیتها به قرن ۵ کشیده می شود ودر این قرن شاهد فوفقیت های چشمگیری هستیم که درخشانترین چهره آن ابوریحان بیرونی دانشمند بزرگ ایران است .اهمیت واعتبار وسیع وچند بعدی این دانشمند تا بدان حد است که جورج سارتن قرن او را عصر بیرونی می نامد. نظریات وشرح کارهای بیرونی در باب ستاره شناسی وگاهشماری در چند کتاب عمده وی التفهیم ، قانون مسعودی ، آثار الباقیه و تحدید نهایات الاماکن لتصحیح مسافات المساکنوالمقالید آمده است .
الف) نجوم واحکام نجوم : آداب وشعائر اسلامی و بخصوص نمازهای روزانه نیز اهمیت علمی علم نجوم را برای امت مسلمان آشکار ساخته بود . اوقات نمازهای روزانه می بایستی در سراسر سال برای طولها وعرضهای جغرافیا یی نقاط گوناگون که مسلمانان در آنجاها می زیستند وجهت قبله که همگان می بایستی در نماز به آنجا روکنند تعیین شود وبه همین جهت است که از منجمان گمنام گرفته تا بیرونی وابن هیثم ، مسلمانان روشهای گوناگون برای شناختن جهت قبله پیدا کرده بودند وتا زمان حاضر در صدد یافتن روشهای جدیدی برای یافتن جهت قبله برآمده اند . بعضی از فیلسوفان علم نجوم را شاخه ای از ریاضیات به شمار می آوردند واحکام نجوم یا تنجیم را شاخه ای از فلسفه طبیعی وگاه از علوم خفیه یا غریبه می دانستند . دانشمندن معتبری بوده اند که نجوم را می پذیرفتند وتنجیم را نفی می کرده اند . عموما این دو بایکدیگر آمیخته بودند وهرگز در جهان اسلام آن تمایزی که میان این دواصطلاح درباختر وجود دارد که یکی راعلم می دانند ودیگری را عمل کلذب .آثار اسلامی درباره نجوم: کتابهای عربی فارسی وحتی زبانهای دیگر اسلامی همچون ترکی درباره نجوم وموضوعات وابسطه به آن چندان زیاد است که علی رقم دو قرن تحقیق توسط دانشمندان غربی قسمت مهمی از آنها هنوز تقریبا دست نخورده است . بعضی رساله هایی است که تنها به یک جنبه این علم تحقق دارد مثل آنها که مثلا درباره ثوابت یا آلات نجومی بحث میکند . بعضی دیگر مشتمل برگزارشی توصیفی است بی آنکه درآنها از مبانی ریاضی بحثی به میان آمده باشد . بعضی دیگر از کتابها خلاصه نجومی است که درآنها کوشش شده تا تمام مباحث بصورت دایرة المعارفی ودرعین حال تحلیلی بیان شود .از این گروه است بعضی از آثار نجومی بزرگ اسلامی همچون قانون مسعودی بیرونی و... .

نقل قول:منبع:
ـ ابراهیم ،حسن :تاریخ اسلام ، دار الجیل بیروت,چاب ۱۵ ۲۰۰۱م.
ـ نالینو،آلفونسو: تاریخ نجوم اسلامی، ترجمه احمد آرام ، چاپخانه بهمن ۱۳۴۹،
ـ فارابی ، احصاء العلوم ، ترجمه خدیو جم ، ص ۸۴ .
ـ زیدان ، جرجی : تاریخ تمدن اسلام ، ترجمه جواهر کلام ، ۴۰۴/۳
ـ لویون ، گوستاو : تمدن اسلام و عرب ترجمه فخر داعی گیلانی ، بنگاه مطبوعاتی علمی اکبر علی ، ص ۵۹۱-۹۲
ـ حاجی خلیفه : کشف الظنون ، چاپ استامبول ، ص ۸۱

چاپ این بخش

  زندگینامه محمد حسن گنجی – بنیانگذار سازمان هواشناسی ایران
ارسال‌شده توسط: fns4565 - 17ام April 2017، 8:45 - انجمن: منابع و لینک های مفید هواشناسی - پاسخ‌ها (1)

[عکس: ebrahimpour20120721170625060.jpg]


بیوگرافی محمد حسن گنجی

در زندگی نامه پروفسور محمد حسن گنجی پدر علم جغرافیا اینگونه آمده است که: محمد حسن گنجی در سال 1291 در شهرستان بیرجند به متولد شد. پدر وی، ابوتراب مدتها نایب الحکومه شهر قاین بود. ‎افراد خانواده وی در خدمت امرای قاینات (بیرجند) یعنی ‏خاندان علم بودند. پدرش به‎ ‎کشاورزی و دامپروری اشتغال داشت. محمد حسن گنجی سه برادر و دو خواهر داشت که چهار نفر‎ ‎آنها در مدارس محلی بیرجند به تدریس اشتغال‎ ‎داشتند.
محمد حسن گنجی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خود گذراند و پس از آن برای ادامه تحصیل به تهران مهاجرت کرد. در تهران به دارالمعلمین عالی رفت و در‎ ‎رشته تاریخ و جغرافیا تحصیل کرد و به درجه کارشناسی ‏نائل آمد. سپس در حدود سال 1312 به‎ ‎عنوان دانشجوی برگزیده به اروپا اعزام شد و در دانشگاه ویکتوریا منچستر انگلستان به تحصیل ادامه داد و در سال ۱۳۱۷، لیسانس تخصصی خود را در جغرافیا اخذ کرد.
در سال دوم ماندن درانگلستان بود که پس از یک‎ ‎‏‌سال مطالعه و بررسی رشته‌ های گوناگون، ‏تصمیم خود را گرفت که در زمینه جغرافیا‎ ‎کار کند و از آن زمان تاریخ برای او در درجهٔ دوم ‏قرارگرفت.
محمد حسن گنجی در آن سال در‎ ‎گروه تخصصی جغرافیا در دانشگاه منچستر نام نویسی کرد و پس از چهارسال ‏توانست لیسانس‎ ‎تخصصی و ممتاز در جغرافیا‎ ‎را به دست آورد که برابر کارشناسی ارشد به‎ ‎شمار می آید. محمد حسن گنجی دلیل گرایش خود را به جغرافیا و به ویژه هواشناسی، دو رویداد‎ ‎خشکسالی و سیلی می‌ دانست که ‏در روزگار کودکی و نوجوانی در زادگاهش رخ داده و باعث‎ ‎آسیب زیادی به روستاییان شده بود. محمد حسن گنجی در سال 1331 مجدداً با استفاده از بورس تحصیلی عازم آمریکا شد و مدرک دکتری خود را در رشته جغرافیا، از دانشگاه کلارک دریافت کرد. پایان نامه دکتر محمد حسن گنجی درباره آب و هوای ایران به زبان انگلیسی به چاپ رسیده‌ است.
درباره دکتر محمد حسن گنجی
دکتر محمد حسن گنجی از سال ۱۳۱۷ تا ۱۳۵۴ در دانشگاه تهران به تدریس اشتغال داشت و به اولین شخصی که جغرافیای نوین را وارد برنامه‌ های دانشگاهی کرده‌ است، شناخته می‌ شود.
دکتر محمد حسن گنجی مراحل دانشگاهی را از دبیری تا معاونت دانشگاه طی کرده و در سال ۱۳۵۴ با اخذ درجه استادی ممتاز بازنشسته شده‌است.
دکتر محمد حسن گنجی از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۷ مدیریت اداره کل هواشناسی را عهده‌ دار بود و به عنوان بینانگذار سازمان هواشناسی ایران نیز شناخته می‌ شود.
دکتر محمد حسن گنجی همچنین از اردیبهشت سال ۱۳۴۲ تا‏‎ ‎مهرماه ‏‏۱۳۴۷ معاونت پارلمانی وزارت راه و در زمان ریاست پروفسور رضا از‎ ‎سال ۱۳۴۷ به مدت ‏یک سال پست معاونت اداری و مالی دانشگاه تهران را عهده‌ دار بود.پس از چندی مشاور دانشگاه و از خردادماه ۱۳۵۳ عهده‌ دار ریاست‏‎ ‎دانشکده ادبیات و علوم انسانی شد و تا پایان خدمت ۳۷ ساله ‏دانشگاهی خود در این‎ ‎سمت باقی ماند.
دکتر محمد حسن گنجی در دهه 40 شمسی ریاست منطقه آسیا را در سازمان هواشناسی عهده‌ دار بود و از همان سال رابطه خود را با همان سازمان حفظ کرد. از دکتر محمد حسن گنجی چندین کتاب از جمله اطلس اقلیمی ایران و بیشتر از 100 مقاله به زبان‌ های فارسی و انگلیسی منتشر شده است.
دکتر محمد حسن گنجی علاوه بر مدیریت گروه جغرافیا، ‏ریاست دانشکده ادبیات و علوم انسانی و معاونت‎ ‎دانشگاه تهران، پیش از انقلاب اسلامی، ریاست اداره کل هواشناسی ایران و ریاست هواشناسی‎ ‎منطقه آسیا را نیز بر عهده داشته است‎.
دکتر محمد حسن گنجی با درجه استادی در سال ۱۳۵۸ بازنشسته شد.
دکتر محمد حسن گنجی از سال ۱۳۶۴ با مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، همکاری کرد و از سال ۱۳۷۰ به عنوان مشاور رئیس دانشکده علوم زمین با دانشگاه شهید بهشتی همکاری‏‎ ‎داشته است.
استاد محمد حسن گنجی در زمان جنگ در ستاد بسیج مسئولیت بررسی و ارزیابی نقشه جبهه‌ های جنگ را بر عهده داشت. علاوه بر این از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۲ مشاور رئیس سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح‎ بود و از سال ۱۳۷۳ نیز با سمت مشاور دانشکده علوم زمین‏‎ ‎دانشگاه شهید بهشتی در طراحی و ‏اجرای برنامه‌ ها مشارکت داشته‌ است.
همچنین از سال‎ ۱۳۶۵ ‎عضویت بخش جغرافیایی سازمان مطالعه و ‏تدوین کتب دانشگاهی (سمت) را دارا بوده‎ ‎و با بیشتر دانشگاه‌ های تهران به ویژه دانشگاه تربیت مدرس ‏در دوره‌ های دکتری‎ ‎جغرافیا تدریس همکاری داشته‌ است. دکتر محمد حسن گنجی همچنین عضویت کمیته رهبری اطلس اقلیمی ‏ایران را‎ ‎در سازمان هواشناسی برعهده داشت. وی همچنین عضو دائم‌ العمری انجمن جغرافیایی انگلستان و اولین رئیس انجمن جغرافیدانان آسیا و یکی از 15 جغرافیدانان برتر جهان بوده است.
دکتر محمد حسن گنجی که به پدر علم جغرافیای ایران شهرت دارد، در سال 2001 از سوی سازمان جهانی هواشناسی به عنوان دانشمند برتر جهان و دانشمند سال هواشناسی معرفی شده است.
دانشمند برتر جهان در بیست و نهمین کنگره ‏اتحادیه بین‌المللی جغرافیایی در کره‎ ‎جنوبی در سال ۲۰۰۰ میلادی به عنوان یکی از ۱۵ جغرافیدان ‏برجسته جهان شناخته شد و‎ ‎سازمان هواشناسی جهانی، جایزه علمی سال ۲۰۰۱ خود را به وی اعطا ‏کرد.پدر علم جغرافیای ایران دارای 130 اثر برجسته علمی و تخصصی به زبان‌ های فارسی و انگلیسی و تربیت کننده 11 نسل استاد عالی در حوزه جغرافیا است.
[عکس: n00051080-r-b-005.jpg]
در مراسم نکوداشت دکتر محمد حسن گنجی علاوه بر اعطای لوح یادبود کیکی به پاس بزرگداشت زحمات این استاد فزرانه بریده شد. مراسم نکوداشت یکصدمین سالروز تولد دکتر محمد حسن گنجی پدر علم جغرافیای ایران و مؤسسه اداره هواشناسی و تربیت کننده 11 نسل استاد جغرافیا در مجموعه تاریخی سعدآباد برگزار شد.
ایشان‎ ‎همچنین دارای نشان درجه سه در خدمات دولتی را دریافت کرده‌ است. دکتر گنجی از اوایل‎ ‎انقلاب ‏تا قبل از مرگ بیش از ۶۳ لوح تقدیر از مراکز آثار و مفاخر علمی، چهره‌ های‏‎ ‎ماندگار، انجمن‌ های علمی ‏جغرافیایی و دانشگاه‌ ها دریافت کرده‌ است.
همسر و‎ ‎فرزندان‎ دکتر محمد حسن گنجی ‎‎
دکتر محمد حسن گنجی در ۲۴ دیماه ۱۳۲۰ با لطیفه جوادزاده (‎او از ایرانیان مقیم ارمنستان بود) ازدواج کردند. ایشان فرزندی نداشتند و تاپایان عمر از در کنار همسر خود ماندند حتی در پیری که همسر ایشان بیمار بود و خودشان نیز کهولت سن داشتند از همسر خود پرستاری میکرد.
خانه جغرافیا دکتر محمد حسن گنجی
در تاریخ سوم آذر ماه ۱۳۹۰ با حضور پروفسور محمد حسن گنجی, منزل مسکونی وی توسط شهرداری تهران تملک و به عنوان خانه جغرافیا افتتاح گردید. در حال حاضر این خانه به عنوان یکی از مراکز و خانه های علم و زندگی شهر تهران محسوب می شود.
درگذشت پروفسور محمدحسن گنجی
پروفسور محمدحسن گنجی، ۲۸ تیرماه ۱۳۹۱ بر اثر زمین خوردن در منزل شخصی خود دچار خونریزی مغزی شد. پس از آن به بیمارستان پیامبران منتقل و تحت عمل جراحی قرار گرفت که درنهایت درگذشت. پیکر ایشان پس از تشییع از مقابل دانشگاه تهران جهت خاکسپاری به زادگاهش شهر بیرجند منتقل گردید و در تاریخ ۲ مرداد ماه ۱۳۹۱ در محل بوستان دکتر محمد حسن گنجی در خیابان توحید ،چهره در نقاب خاک کشید.
[عکس: 325259.jpg]
برخی از مشاغل دکتر محمد حسن گنجی:
– عضو مادام العمر انجمن جغرافیائی انگلستان
– عضو سابق انجمن سلطنتی مردم‎ ‎شناسی انگلستان و ایرلند
– عضو شورای عالی آمار
– عضو هیأت تحریریه دائره المعارف‎ ‎بریتانیا
– عضو افتخاری انجمن ‏آمریکایی پیشرفت علوم
– عضو شورای عالی مردم شناسی‎
– عضو انجمن جغرافیائی کشورهای آسیا و ‏آفریقا
– عضو کمیته ملی آبشناسی (یونسکو‎)
– عضو هیأت ممیزه دانشگاه تهران
– عضو کمیسیون ‏بورسهای دانشگاهی
– عضو کمیسیون‎ ‎همکاری فرهنگی ایران و فرانسه (دانشگاهی)
– عضو کمیته ‏جغرافیائی فرهنگستان ایران‎
– عضو شورای عالی جغرافیائی وابسته به سازمان جغرافیائی کشور
– عضو کمیته‎ ‎برنامه ریزی وزارت آموزش و پرورش
– عضو هیأت امنای مدرسه عالی بازرگانی رشت
–  عضو هیأت امنای مدرسه عالی فنی تهران
– عضو ‏اتحادیه انحمن‌های علمی
– رئیس اولین کنگره جغرافیدانان ایران ۱۳۵۲
– عضو‎ ‎شورای دانشگاه ‏تهران
– اولین رئیس انجمن جغرافیدانان ایران ۱۳۵۳ تا ‏‎ ۱۳۵۷
برخی از آثار دکتر محمد حسن گنجی

  • جنگ و جغرافیا یا روابط دول بزرگ در اقیانوسیه. تهران، بنگاه پروین، 1321
  • بشر چیست. ترجمه از آثار مارک توابن. تهران چاپ سوم، بنگاه افشاری، 1351
  • جغرافیا سال پنجم ابتدایی(با همکاری جسین خلیلی‌فر). تهران، بنیاد فرانکلین، 1337
  • جغرافیا ششم ابتدایی با همکاری حسین خلیلی‌فر. تهران، بنیاد فرانکلین، 1337
  • آمار بارندگی ایران. تهران، مرکز تحقیقات علمی مناطق خشک دانشگاه تهران، 1338
  • کتاب‌ های جغرافیای دبیرستان از سال اول تا سال ششم(با همکاری گروه‌ مؤلفان). دهه‌ ی 1340
  • فهرست مقاله‌ های جغرافیایی(با همکاری جواد صفی‌ نژاد). تهران، دانشکده‌ ی ادبیات دانشگاه تهران، 1341
  • جغرافیای ایران(چهار فصل در جلد اول ایرانشهر). تهران، نشریه شماره‌ ی 22 کمیسیون ملی یونسکو، 1342 
  • اطلس اقلیمی ایران. تهران، مؤسسه جغرافیای دانشگاه تهران، 1346
  • مجموعه‌ ی 33 مقاله‌ی جغرافیایی. تهران،بنیاد جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، 1353
  • جغرافیا در ایران از دارالفنون تا انقلاب اسلامی. مشهد، آستان قدس رضوی، 1367
  • تاریخچه‌ ی جغرافیا در تمدن اسلامی. تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، 1368
  • نامه‌ هایی از قهستان(ترجمه و تعلیق). مشهد، مرکز خراسان‌ شناسی، 1379

چاپ این بخش